Sau 13 năm, tiền phạt hành chính tối đa giữ nguyên mức một tỷ đồng với cá nhân, trong khi bối cảnh kinh tế thay đổi khiến khoản phạt này chưa đủ răn đe với người vi phạm.

Bộ Công an đang đề xuất nhiều thay đổi trong Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi năm 2026, trong đó có nội dung tăng 1,5 lần tiền phạt hành chính tối đa.

Theo luật hiện hành, mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính dao động từ 50.000 đồng đến tối đa một tỷ đồng với cá nhân và gấp đôi với tổ chức (100.000 đồng đến 3 tỷ đồng).

Trong dự thảo mới nhất, Bộ Công an đề xuất mức tối đa tăng lên 1,5 tỷ đồng với cá nhân và 3 tỷ đồng với tổ chức.

Lý giải, cơ quan soạn thảo dẫn chứng, mức phạt hành chính và mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực vẫn giữ nguyên từ năm 2012 đến nay. Trong khi lương cơ sở năm 2012 là 1.050.000 đồng/tháng đã tăng 2,2 lần vào năm 2025, lên 2.340.000 đồng/tháng. Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2012 khoảng 2 triệu đồng/tháng, đến năm 2024 đã là 7,7 triệu đồng (gấp 3,85 lần).

Tại nhiều lĩnh vực, lợi nhuận từ vi phạm cao gấp nhiều lần so với số tiền phạt tối đa. Điều này dẫn đến việc chế tài tiền phạt không bảo đảm tính răn đe, không tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của vi phạm.

Bên cạnh đó, dự thảo còn bổ sung quy định cho phép Chính phủ quy định mức phạt tiền tối đa đối với các lĩnh vực.

Theo Bộ Công an, đây là cơ chế linh hoạt để Chính phủ có thể điều chỉnh các mức tiền theo thẩm quyền trong những trường hợp cần thiết mà không phải sửa luật, phù hợp với nguyên tắc lập pháp hiện nay và xu hướng ổn định lâu dài của văn bản luật.

Nghĩa là, thay vì phải đợi Quốc hội sửa đổi luật mỗi khi cần điều chỉnh khung phạt cho phù hợp với tình hình thực tế (như sự trượt giá của đồng tiền hoặc tính chất phức tạp mới của hành vi vi phạm), Chính phủ có thể chủ động điều chỉnh.

Đối với các lĩnh vực mới chưa được quy định trong luật, Chính phủ chỉ được quy định mức phạt tiền tối đa sau khi nhận được sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Phạt nguội, xử phạt tại chỗ đến một triệu đồng, không cần biên bản

Tại Điều 56 của Luật hiện hành, hình thức xử phạt không lập biên bản chỉ được áp dụng nếu mức phạt tiền đến 500.000 đồng với cá nhân và một triệu đồng với tổ chức.

Dự thảo đã đề xuất nâng gấp đôi hạn mức này. Điều này có nghĩa là một lượng lớn các vi phạm hành chính phổ biến như trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông hoặc vi phạm hành chính đơn giản, sẽ được giải quyết nhanh chóng thông qua việc ra quyết định xử phạt tại chỗ.

Ngoài ra, dự thảo bỏ quy định "vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì phải lập biên bản".

Thay vào đó, cơ quan soạn thảo đề xuất vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì không cần lập biên bản.

Về việc này, Bộ Công an nêu thực tế hiện nay, nhiều vi phạm có tính chất đơn giản, mức xử phạt thấp được phát hiện qua camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm... đã có đầy đủ căn cứ, dữ liệu điện tử để ra quyết định xử phạt.

Việc buộc phải lập biên bản trong tất cả trường hợp này làm tăng thủ tục không cần thiết, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số.

Các đề xuất nêu tại dự thảo được kỳ vọng tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả người nộp phạt và cơ quan thi hành, giảm tải áp lực hồ sơ giấy tờ cho các cơ quan chức năng, cho phép họ tập trung nguồn lực vào việc xử lý các vụ việc phức tạp và có tính chất nguy hiểm cao hơn.

Dự thảo được lấy ý kiến đến 9/7, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).

Nguồn vnexpress