Chuyên gia Séc: Bị ai đó quấy rối trên xe buýt hay ngoài đường? Hãy giơ tay ra trước, nói lớn tiếng và xưng hô "ông/bà" như người xa lạ
Nhìn chằm chằm, chạm người lén lút, buông lời khiếm nhã, thậm chí lăng mạ – các hình thức quấy rối đang ngày càng phổ biến hơn nơi công cộng, đặc biệt trong giao thông công cộng, siêu thị hay trên đường phố. Theo các chuyên gia, nên chủ động phòng ngừa, nhưng nếu sự việc xảy ra, cần giữ bình tĩnh, giao tiếp rõ ràng và thể hiện ranh giới cá nhân bằng cả lời nói lẫn hành động.
Theo huấn luyện viên tự vệ Lenka Belháčová, quấy rối xảy ra quanh năm, nhưng khi thời tiết ấm lên và trang phục trở nên nhẹ nhàng hơn, tình trạng "catcalling" – huýt sáo, bình phẩm khêu gợi hay soi mói ngoại hình – lại tăng mạnh. “Những hành vi đó không phải là lời khen, mà là cách thể hiện quyền lực và sự kiểm soát từ phía kẻ quấy rối,” bà nhấn mạnh.
Hãy thể hiện rõ ranh giới
Dù là trên xe điện hay ngoài phố, nếu ai đó nhìn chằm chằm, bạn có thể lên tiếng: “Thưa ông, tôi thấy ông đang nhìn tôi, ông cần gì không?” Nếu người đó không có chủ đích xấu, thường họ sẽ xin lỗi. Nhưng nếu là hành vi cố tình, phản ứng có thể là chế nhạo, phủ nhận ranh giới – chẳng hạn “Tôi thích nhìn ai tùy ý” hoặc “Đừng làm quá lên”.
Trong tình huống như vậy, theo Belháčová, cần giữ khoảng cách an toàn, đứng vững với chân rộng ngang vai, đầu gối hơi khuỵu, và đặc biệt là giơ hai tay ra trước – không phải để đe dọa mà để báo hiệu: “Đây là giới hạn của tôi, nếu vượt qua, tôi sẽ tự vệ.”
Vì sao cần xưng "ông/bà" và nói lớn tiếng
Việc dùng đại từ lịch sự khi nói với kẻ quấy rối không chỉ thể hiện ranh giới về mặt lời nói, mà còn gửi thông điệp rõ ràng tới người xung quanh: “Tôi không quen biết người này và đây không phải cuộc cãi cọ tình ái”.
Nếu vẫn không hiệu quả, nên sử dụng mệnh lệnh ngắn, mạnh như: "Đi đi!” hay “Đừng chạm vào tôi!” Trong trường hợp xấu nhất, phải nói “DỪNG LẠI!” thật to – không chỉ để cảnh báo mà còn để lôi kéo sự chú ý của những người xung quanh. "Điều đó có thể giúp bạn thoát khỏi tình huống nguy hiểm mà không cần đến xung đột thể chất," bà nói.
Hãy phản kháng về mặt thể chất
Dù không nên mong tình huống dẫn đến xung đột, bạn vẫn có quyền tự vệ nếu cảm thấy bị đe dọa ngay lập tức. “Trong luật pháp của chúng ta, quyền tự vệ hợp pháp bắt đầu khi có nguy cơ bị tấn công,” bà Belháčová nhấn mạnh.
Trong trạng thái căng thẳng, ngay cả người không được đào tạo cũng có thể thực hiện phản kháng đơn giản. "Đứng vững, hét lời cảnh báo, rồi đấm vào mắt kẻ tấn công – trước bằng một tay, sau đó là tay kia. Điều này không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng đủ khiến hắn bị choáng, chảy nước mắt và mất khả năng tiếp tục hành động," chuyên gia mô tả.
Các phương tiện khác cũng hữu hiệu, như bình xịt hơi cay. Nạn nhân có thể gây bỏng mắt, kích thích da và an toàn thoát thân.
Vấn nạn lan rộng và phản ứng xã hội
Tình trạng quấy rối phụ nữ đã thúc đẩy nhiều chiến dịch tuyên truyền trong cả nước – từ các video clip âm nhạc như “Čiči” của nghệ sĩ EllyZ đến các chiến dịch truyền thông tại Praha và Brno.
Ví dụ, chiến dịch “Jsme víc než MHD” ở Brno từng bị điều chỉnh do phản ứng trái chiều với một hình ảnh gợi hiểu sai mục đích.
Theo khảo sát quốc gia năm 2021, mỗi ba phụ nữ thì có một người từng bị quấy rối tình dục nơi công cộng. Khoảng một phần tư phụ nữ cảm thấy không an toàn khi đi lại bằng phương tiện công cộng, và 6% nạn nhân từng bị cưỡng bức hoặc bị ép quan hệ.
Một số thành phố châu Âu như Liège (Bỉ) hiện có đội phản ứng đặc biệt chống quấy rối. Nhiều địa phương khác cũng hỗ trợ qua ứng dụng di động giúp nạn nhân tìm nơi trú ẩn hoặc gọi trợ giúp nhanh chóng.
Vậy nên – đừng im lặng. Khi bị quấy rối, hãy thể hiện rõ ranh giới, giơ tay ra trước, xưng hô lịch sự, nói lớn tiếng, và nếu cần thiết, đừng ngại tự vệ. Phòng ngừa và phản ứng kịp thời là cách hữu hiệu nhất để bảo vệ bản thân giữa nơi công cộng.
Theo CT24
