Liên minh chính phủ Séc đang thúc đẩy việc bãi bỏ phí phát thanh và truyền hình từ năm tới. Bất chấp sự phản đối của phe đối lập, Thượng viện và tổng thống, chính phủ có đủ phiếu để thông qua đề xuất này. Việc bãi bỏ phí trong thực tế sẽ diễn ra như thế nào?

Việc tăng phí phát thanh và truyền hình trong năm ngoái, đồng thời mở rộng nhóm người phải nộp phí, đã tạo ra nhiều câu hỏi trong xã hội. Chính phủ được bầu vào năm ngoái đã biến đây thành một trong những điểm chính của chương trình tranh cử, và Bộ trưởng Văn hóa Oto Klempíř đã cho soạn thảo dự luật nhằm hủy bỏ nghĩa vụ đóng góp tài chính cho các phương tiện truyền thông công cộng.

Việc hủy bỏ phí trong thực tế sẽ như thế nào? Hiện chưa có gì được quyết định. Quá trình bãi bỏ phí mới chỉ được phác thảo trong những nét tổng quát của thực hành hiện tại về việc đăng ký hoặc hủy đăng ký người nộp phí và các thời hạn thông thường khi thông qua luật.

Vòng 1 của việc bãi bỏ phí dự kiến diễn ra ngay trong năm nay

Ngay vào mùa thu năm nay, theo Phó Chủ tịch Hạ viện Patrik Nacher, một sửa đổi do nghị sĩ đề xuất sẽ bắt đầu có hiệu lực, không xóa bỏ hoàn toàn phí nhưng miễn cho một số nhóm cụ thể. Cụ thể:

• người cao tuổi trên 75 tuổi
• người trẻ đến 26 tuổi có hộ gia đình riêng
• doanh nghiệp dưới 50 nhân viên (hiện tại là dưới 25 nhân viên)

Sinh viên đến 26 tuổi hiện cũng không có nghĩa vụ trả phí phát thanh và truyền hình nếu họ tự nuôi sống bản thân và không có hộ gia đình tách biệt với cha mẹ. “Theo § 20 của Luật số 155/1995 về bảo hiểm hưu trí, họ được coi là con phụ thuộc, bao gồm cả sinh viên đã trưởng thành đang học để chuẩn bị nghề nghiệp, tối đa đến 26 tuổi,” Blanka Bumbálková từ bộ phận truyền thông của Đài phát thanh Séc giải thích với iDNES.cz.

Việc chấm dứt đóng phí diễn ra như thế nào?

Quy trình hiện tại để ngừng hợp pháp việc trả phí phát thanh và truyền hình là thông qua bản tuyên bố danh dự và việc hủy đăng ký trong danh sách người nộp phí. Trên trang web của Đài phát thanh Séc và Đài truyền hình Séc có các mẫu đơn để hủy đăng ký cho cả cá nhân và pháp nhân.

Sau đó chỉ cần hủy thanh toán hàng tháng trong ngân hàng điện tử. Nếu người xem hoặc người nghe trả phí qua hệ thống SIPO hàng tháng, trước tiên họ phải xin xác nhận từ đài phát thanh và truyền hình rằng họ không còn phải trả phí nữa. Với xác nhận đó, họ phải trực tiếp đến bưu điện. Chỉ bưu điện mới có thể hủy hai khoản mục này trong hệ thống SIPO.

Vòng 2 của việc bãi bỏ phí sẽ được hoàn thành vào năm tới

Dự luật nhằm bãi bỏ hoàn toàn phí hiện vẫn còn “ở giai đoạn đầu”, cụ thể là đang trong quá trình xem xét bởi chính phủ hiện tại, và còn phải trải qua các vòng bỏ phiếu tại Hạ viện, cũng như phê duyệt của Thượng viện và Tổng thống. Vì vậy, việc dự đoán phê chuẩn là còn quá sớm.

Khi nào phí sẽ bị bãi bỏ?

Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, nhưng ngay cả đồng tác giả Patrik Nacher cũng không coi mốc này là thực tế. Các nghị sĩ và thượng nghị sĩ không đồng ý với việc bãi bỏ đã tuyên bố sẽ sử dụng mọi thời hạn tối đa để trì hoãn hiệu lực của luật. “Cá nhân tôi nghĩ, nhưng đây chỉ là ý kiến của tôi, rằng sẽ không kịp vào ngày 1 tháng 1,” Nacher nói trong một cuộc phỏng vấn với MF DNES.

Việc bãi bỏ phí áp dụng cho ai?

Từ ngày luật có hiệu lực, nghĩa vụ trả phí phát thanh và truyền hình sẽ chấm dứt đối với tất cả cá nhân và pháp nhân.

Làm sao để không tiếp tục trả phí?

Nếu người xem và người nghe thanh toán bằng lệnh chuyển khoản định kỳ từ tài khoản ngân hàng, chỉ cần hủy lệnh này. Nếu họ sử dụng hình thức ghi nợ tự động (inkaso), tức là đài có thể tự rút tiền, thì sau lần thanh toán cuối cùng theo luật định, lệnh sẽ tự chấm dứt.

Thanh toán qua SIPO sẽ thế nào?

Các khoản thanh toán qua hệ thống SIPO diễn ra tự động, việc tăng mức phí năm ngoái cũng được thực hiện mà không cần đến bưu điện. Hiện chưa rõ liệu phí sẽ bị hủy hoàn toàn hay được giảm về 0 rồi người dùng phải xử lý thủ tục tại bưu điện. Bưu điện Séc được yêu cầu cung cấp thông tin nhưng chưa đưa ra chi tiết.Có thể tiếp tục tự nguyện trả phí không?

Các nhà lập pháp tính đến khả năng một số người dân vẫn muốn tự nguyện đóng góp cho Đài truyền hình Séc và Đài phát thanh Séc. Tuy nhiên, việc giữ nguyên đăng ký cũ hay thiết lập hệ thống mới vẫn chưa rõ ràng.

Hoàn tiền sẽ được xử lý thế nào?

Việc có phát sinh hoàn tiền cho người đã nộp trước hay không còn phụ thuộc vào thời điểm luật có hiệu lực. Các khoản phí theo năm hoặc nửa năm có thời hạn thanh toán cố định (tháng 1 hoặc tháng 1 và tháng 7). Hiện chưa có kế hoạch cụ thể về việc hoàn tiền, theo người phát ngôn của hai cơ quan này thì còn quá sớm để đề cập đến.

Ai sẽ tiếp tục trả phí? Tất cả mọi người

Thông tin về kế hoạch bãi bỏ phí bắt đầu xuất hiện từ đầu năm, khi Bộ trưởng Văn hóa Klempíř đề cập trong một cuộc phỏng vấn với Blesk. Đến ngày 14 tháng 4 năm 2026, ông chính thức giới thiệu dự luật về truyền thông công cộng, trong đó theo ông sẽ xóa bỏ hệ thống “lỗi thời” và chuyển sang tài trợ từ ngân sách nhà nước và nguồn thu riêng.

Tuy nhiên, phát biểu về “tài trợ ổn định không cần thu phí từ người dân” của bộ trưởng bị Tổng giám đốc Đài phát thanh Séc René Zavoral phản đối. Ông cho rằng việc chuyển sang ngân sách nhà nước không có nghĩa là người dân không phải trả nữa, mà chỉ là trả gián tiếp. Theo ông, cuối cùng tất cả mọi người, kể cả những người được miễn phí, vẫn phải trả qua thuế. Ông cũng cảnh báo rằng mô hình này sẽ làm giảm tính độc lập của truyền thông công cộng vì phụ thuộc vào chính trị.

Các phương tiện truyền thông công cộng cũng phản đối đề xuất này vì cho rằng nó can thiệp vào hoạt động và quyền tự do của họ. Theo đồng tác giả Patrik Nacher, trước đây phí chỉ áp dụng cho một số người, nhưng đã thay đổi sau sửa đổi luật. Ông nói rằng với sự phát triển công nghệ, việc tiếp nhận nội dung qua điện thoại hay máy tính bảng khiến thực tế mọi người đều phải trả phí, bao gồm cả khoảng 600.000 người trước đây không phải trả vì không có tivi hoặc không xem/nghe các kênh công cộng. Theo ông, việc chuyển sang ngân sách nhà nước là hợp lý hơn.

(Theo iDnes)