Ngày 20/2, chính phủ của Andrej Babiš đã giới thiệu với công chúng chiến lược kinh tế của nội các cho những năm tới. Nội dung được đưa ra thảo luận bao gồm kế hoạch quốc hữu hóa tập đoàn ČEZ, hỗ trợ các nguồn năng lượng khí đốt cũng như hợp tác trong việc thưởng cổ phiếu cho nhân viên các công ty khởi nghiệp.

Trong buổi trình bày chiến lược kinh tế của nội các hôm thứ Sáu, Bộ trưởng Công Thương Karel Havlíček cho biết chính phủ sẽ tiến hành các bước nhằm giành quyền kiểm soát hoàn toàn tập đoàn năng lượng ČEZ.

Đảng đối lập hiện nay đã lâu chỉ trích kế hoạch quốc hữu hóa ČEZ. Theo họ, động thái này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến mức nợ của công ty cũng như ngân sách nhà nước, vì ČEZ sẽ không còn trả cổ tức từ lợi nhuận. “Điều này không có ý nghĩa kinh tế,” cựu Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Lukáš Vlček (STAN) nhận xét.

Nhà nước dự kiến mua lại cổ phiếu từ các cổ đông thiểu số, nhưng Bộ trưởng Havlíček chưa nêu chi tiết các biện pháp cụ thể. Trước đó, ông cũng thừa nhận rằng các bước chuẩn bị sẽ được chính phủ bắt đầu ngay trong năm nay.

Hiện tại, nhà nước nắm giữ khoảng 70% cổ phần của ČEZ thông qua Bộ Tài chính, phần còn lại thuộc về các cổ đông thiểu số. Việc mua lại cổ phần của các cổ đông thiểu số sẽ khiến nhà nước trở thành chủ sở hữu duy nhất.

“Hội đồng quản trị của ČEZ sẽ tiến hành các bước này,” ông Havlíček khẳng định hôm thứ Sáu. Ông cũng xác nhận chính phủ vẫn đang chuẩn bị các biện pháp để giành quyền kiểm soát 100% sản xuất trong tập đoàn ČEZ. Kế hoạch này là một phần trong tuyên bố chương trình của liên minh chính phủ hiện tại gồm ANO, SPD và Motoristé.

Bộ trưởng không nêu rõ các bước cụ thể hay lịch trình thực hiện, với lý do những thông tin này có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Tháng 1 vừa qua, ông Havlíček cho biết chính phủ đã chuẩn bị một kịch bản quốc hữu hóa ČEZ và sẽ không trì hoãn việc này.

Toàn bộ quá trình, theo ông, sẽ được bắt đầu ngay trong năm nay và dự kiến kéo dài khoảng hai năm rưỡi. Tổng chi phí, theo phát biểu của Havlíček vào tháng 1, sẽ phụ thuộc vào giá cổ phiếu tại thời điểm đó. Trước đây, ông cũng từng thừa nhận rằng việc quốc hữu hóa có thể tốn khoảng 250 tỷ korun.

Trong ba quý đầu năm ngoái, ČEZ đã lãi 21,5 tỷ korun, lợi nhuận ròng của tập đoàn giảm khoảng 6,5% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả kinh doanh cả năm 2025 dự kiến sẽ được công bố vào tháng Ba.

Ưu tiên hiện nay trong phát triển năng lượng nội địa là thiết lập cơ chế công suất để xây dựng các nguồn điện mới. Trong buổi trình bày chiến lược kinh tế hôm thứ Sáu, Bộ trưởng Havlíček cũng nhấn mạnh điều này.

Thông qua sự hỗ trợ của nhà nước, hệ thống cơ chế công suất sẽ đảm bảo rằng các nhà đầu tư nhận được ít nhất một phần lợi nhuận từ các khoản đầu tư vào các nguồn năng lượng mới. Trong giai đoạn đầu, nhà nước sẽ tập trung vào các nguồn năng lượng khí đốt; theo Havlíček, các nhà máy đầu tiên dự kiến bắt đầu xây dựng vào năm 2028 và có thể đi vào hoạt động từ năm 2031.

“Trong buổi trình bày chiến lược kinh tế hôm thứ Sáu, Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) cho biết Bộ Tài chính sẽ triển khai trong năm nay hệ thống kế hoạch cổ phiếu dành cho nhân viên (ESOP). Hệ thống ESOP nhằm giúp các công ty khởi nghiệp (start-up) thưởng và tạo động lực hiệu quả hơn cho các đội ngũ của họ.

Theo bà Schillerová, việc hỗ trợ cơ sở hạ tầng cho các start-up cùng với phát triển khoa học, nghiên cứu và các khoản đầu tư có giá trị gia tăng cao, cũng như chống lại kinh tế “ngầm” là những mục tiêu chính của Bộ Tài chính.

“Ngay trong năm nay, chúng tôi sẽ đưa vào thực tế hệ thống kế hoạch cổ phiếu dành cho nhân viên, gọi là ESOP, mà chúng tôi đã bắt đầu xây dựng cùng với các start-up hàng đầu,” bà nói. Nhờ đó, nhân viên ngoài lương còn nhận được các lợi ích khác từ thành công của công ty mình. Tuy nhiên, bà không công bố ngày chính thức triển khai ESOP.

Năm ngoái, tổ chức phi lợi nhuận Czech Founders với hơn 1.000 thành viên cho biết một trong những rào cản đối với sự phát triển start-up ở Séc là không có cơ chế hợp lý để mua cổ phần dành cho nhân viên, tức là một kế hoạch ESOP – cơ chế chia một phần lợi nhuận công ty cho nhân viên.

Theo khảo sát của Czech Founders, đây là ưu tiên hàng đầu của 88% các nhà sáng lập start-up. Tổ chức này cũng đã hợp tác với Hiệp hội Start-up Séc để thúc đẩy thay đổi luật pháp liên quan đến cổ phần nhân viên, tức ESOP.

Chính phủ cũng đang xem xét quyết định cuối cùng về việc tham gia dự án AI Gigafactory. Có vẻ như họ sẽ tìm được hướng đi hợp lý cùng với Česká Radiokomunikace với vai trò nhà đầu tư và tham gia dự án. Thông tin này được Karel Havlíček nêu tại buổi giới thiệu chiến lược kinh tế hôm thứ Sáu.

Dự án AI Gigafactory đòi hỏi tổng đầu tư khoảng 100 tỷ korun, trong đó khoảng 70 tỷ do Česká Radiokomunikace đầu tư, 15 tỷ từ nhà nước Séc và 15 tỷ từ Ủy ban châu Âu.

(Theo TN Nova)