Các chuyên gia cảnh báo: Đề án xây dựng quân đội Séc chỉ là tham vọng trên giấy và là bài toán tài chính dồn cho chính phủ kế nhiệm

Trong đề án xây dựng quân đội mới được chính phủ phê duyệt hôm thứ Hai, quân đội Séc đã xác định rõ nhu cầu cũng như những mặt còn hạn chế. Tuy nhiên, nội các đương nhiệm lại để trách nhiệm tài chính cho các chính phủ kế nhiệm. Đây là nhận định chung của các chuyên gia được Novinky liên hệ. Họ đồng thời cảnh báo năng lực của quân đội sẽ tiếp tục đình trệ do thiếu nguồn lực.

Khi bình luận về đề án hoàn toàn mới của quân đội Séc, cựu Tổng tham mưu trưởng Jiří Šedivý thẳng thắn nhận xét: “Đây giống như một khoản nợ thế chấp cho tương lai mà nội các hiện nay chuyển sang cho các chính phủ kế nhiệm.”

Văn kiện chiến lược được mong đợi từ lâu, được chính phủ thông qua hôm thứ Hai, liệt kê những nhiệm vụ cần hoàn thành để bảo đảm năng lực phòng thủ của đất nước.

Tuy nhiên, các chuyên gia được Novinky liên hệ đều cho rằng chính phủ không phân bổ đủ ngân sách để đạt được các mục tiêu đề ra. Họ cảnh báo năng lực của quân đội Séc sẽ tiếp tục tụt hậu so với những nhiệm vụ nước này phải đảm nhận trong khuôn khổ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Năng lực chiến đấu có nguy cơ suy giảm

Chuyên gia kinh tế Jan Pavel thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế, Đại học Charles, chỉ trích việc chính phủ muốn duy trì chi tiêu quốc phòng ở mức 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho đến hết nhiệm kỳ. Đây là mức tối thiểu Séc phải đáp ứng với tư cách thành viên NATO.

“So với những quốc gia hiện đã đầu tư 3,5% GDP, năng lực chiến đấu của chúng ta sẽ ngày càng suy giảm,” ông Pavel cảnh báo trong cuộc trao đổi với Novinky.

Ông cũng lưu ý Séc đã cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên mức nói trên chậm nhất vào năm 2035. Theo chuyên gia này, việc duy trì ngân sách ở mức thấp trong thời gian dài rồi đột ngột tăng mạnh vào phút chót là không hợp lý cả về chiến lược lẫn kinh tế.

Cách làm này có thể khiến các nhà cung cấp phải đối mặt với cú sốc về nhu cầu. “Nếu các đơn đặt hàng được phân bổ theo thời gian, khả năng đạt được mức giá tốt sẽ cao hơn so với khi yêu cầu nhà sản xuất cung cấp tất cả cùng lúc và ngay lập tức,” ông Pavel giải thích.

Còn hệ thống phòng thủ chống thiết bị bay không người lái?

Nhà phân tích Jiří Vyčichlo thuộc Hiệp hội Các vấn đề quốc tế lưu ý rằng Thủ tướng Andrej Babiš, lãnh đạo phong trào ANO, tuy coi quốc phòng là lĩnh vực ưu tiên nhưng đồng thời lại siết chặt ngân sách dành cho lĩnh vực này.

“Nếu chính phủ xác định phòng không và phòng thủ chống thiết bị bay không người lái là những ưu tiên, nhưng nguồn tài chính hạn chế lại làm chậm quá trình phát triển các lĩnh vực này cũng như việc xây dựng những năng lực quân sự then chốt khác, thì tính khả thi của toàn bộ đề án có lý do để bị nghi ngờ,” ông Vyčichlo nói với Novinky.

Theo ông, tình trạng thiếu vốn kéo dài và việc trì hoãn các dự án hiện đại hóa là những nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng đáng lo ngại của quân đội hiện nay, như chính đề án đã nêu.

“Đây không phải vấn đề mới mà là một hiện tượng mang tính cơ cấu đã được biết đến từ lâu,” chuyên gia nhận định.

“Chỉ là tập hợp những mục tiêu đầy tham vọng trên giấy”

Trong thời gian dài, Séc chỉ có thể đáp ứng chưa đến hai phần ba yêu cầu của NATO về vũ khí, kho dự trữ và cơ sở hạ tầng cần thiết.

“Nếu Cộng hòa Séc hiện đã tụt hậu trong việc đáp ứng một phần đáng kể yêu cầu của liên minh, thì việc tiếp tục làm chậm quá trình xây dựng quân đội sẽ chỉ khiến tình trạng thiếu hụt thêm trầm trọng,” ông Vyčichlo cảnh báo.

Theo nhà phân tích, quá trình phát triển lực lượng vũ trang trước hết đòi hỏi tính liên tục lâu dài và nguồn tài chính ổn định, có thể dự báo được, không phụ thuộc vào việc thay đổi chính phủ.

“Nếu không được bảo đảm ngân sách tương xứng, ngay cả một đề án được xây dựng bài bản cũng chỉ là tập hợp những mục tiêu đầy tham vọng trên giấy,” ông kết luận.

Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Séc, Tổng thống Petr Pavel, cũng bày tỏ lo ngại. Ông đã tham dự phiên họp chính phủ thông qua đề án xây dựng quân đội mới.

Trong phát biểu của mình, Tổng thống Pavel nhấn mạnh phần lớn các quốc gia thành viên NATO “đã có thể đưa việc tăng chi tiêu quốc phòng vào nhóm ưu tiên và hướng tới trạng thái mà quân đội của họ đủ khả năng hoàn thành nhiệm vụ”.

Nói cách khác, Séc không nên tiếp tục là một “hành khách đi nhờ” trong NATO - cách cựu Tổng tham mưu trưởng, Đại tướng về hưu Jiří Šedivý, mô tả tình hình hiện nay của nước này.

Theo Novinky