Tại dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định tội sản xuất, buôn bán lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thức ăn dùng để chăn nuôi vi phạm quy định về chất lượng.

Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất vào tháng 8.

Chi tiết đề xuất của Bộ Công an về hành vi, mức hình phạt

Tại điều 193 Bộ luật Hình sự hiện hành quy định tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm

Đáng chú ý tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất bổ sung điều 193a quy định tội sản xuất, buôn bán lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thức ăn dùng để chăn nuôi vi phạm quy định về chất lượng.

Theo dự thảo quy định người được phép sản xuất, kinh doanh nhưng biết rõ hàng hóa có hàm lượng chất chính, định lượng chất dinh dưỡng hoặc đặc tính kỹ thuật chỉ đạt từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn công bố hoặc thông tin ghi trên nhãn có thể bị xử lý hình sự.

Cụ thể người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 50 - 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 1- 3 năm nếu thuộc một trong các trường hợp.

Gồm lượng hàng giả tương đương với hàng thật hoặc hàng hóa có cùng tính năng kỹ thuật, công dụng trị giá từ 60 đến dưới 300 triệu đồng.

Trường hợp hàng hóa trị giá dưới 60 triệu đồng, người vi phạm vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu trước đó đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc các hành vi quy định tại điều 188, 189, 190, 191, 193, 194, 195, 196 và 200 của Bộ luật Hình sự; hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà tiếp tục vi phạm.

Khung hình phạt này được áp dụng nếu người phạm tội thu lợi bất chính từ 100 đến dưới 200 triệu đồng hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 200 triệu đến dưới 1 tỉ đồng.

Người phạm tội có thể bị phạt tù từ 3-7 năm nếu hành vi có tổ chức, mang tính chất chuyên nghiệp; lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức.

Mức phạt này còn được áp dụng khi lượng hàng giả tương đương với hàng thật hoặc hàng hóa có cùng tính năng kỹ thuật, công dụng trị giá từ 300 triệu đến dưới 1 tỉ đồng; thu lợi bất chính từ 200 triệu đến dưới 1 tỉ đồng; hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 1 tỉ đồng đến dưới 3 tỉ đồng.

Các trường hợp buôn bán qua biên giới, tái phạm nguy hiểm hoặc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để thực hiện hành vi phạm tội, hàng giả là mỹ phẩm, vật liệu xây dựng, thiết bị và vật tư ngành điện hoặc các sản phẩm dễ cháy, nổ cũng có thể bị áp dụng khung hình phạt này.

Người sử dụng nền tảng thương mại điện tử có từ 10.000 đến dưới 100.000 tài khoản theo dõi, đăng ký hoặc thành viên để thực hiện hành vi phạm tội cũng thuộc trường hợp áp dụng mức 3-7 năm tù.

Dự thảo đề xuất người phạm tội có thể bị phạt từ 7 - 12 năm tù nếu lượng hàng giả tương đương với hàng thật hoặc hàng hóa có cùng tính năng kỹ thuật, công dụng trị giá từ 1 tỉ đồng trở lên.

Khung hình phạt này được áp dụng trong trường hợp người phạm tội thu lợi bất chính từ 1 tỉ đồng trở lên; làm chết 2 người trở lên; hoặc gây thương tích, tổn hại sức khỏe cho ít nhất 2 người với tổng tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 122% trở lên.

Người gây thiệt hại về tài sản từ 3 tỉ đồng trở lên hoặc sử dụng nền tảng thương mại điện tử có từ 100.000 tài khoản theo dõi, đăng ký hoặc thành viên trở lên để phạm tội cũng có thể bị phạt theo mức này.

Ngoài ra cá nhân vi phạm còn có thể bị phạt bổ sung từ 40-100 triệu đồng, bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời hạn từ 1-5 năm, đồng thời có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Với pháp nhân thương mại, dự thảo đề xuất mức phạt từ 2-6 tỉ đồng với hành vi thuộc khoản 1, từ 6-12 tỉ đồng nếu thuộc khoản 2 và từ 12-18 tỉ đồng hoặc đình chỉ hoạt động từ 6 tháng đến 3 năm nếu thuộc khoản 3 điều luật.

Bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xử lý hình sự

Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật Chính Pháp (Đoàn luật sư Hà Nội), cho rằng trong thực tiễn áp dụng điều 193 Bộ luật Hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm đã phát sinh một số bất cập.

Có trường hợp hàng hóa hoàn toàn không có giá trị sử dụng, công dụng, bị làm giả hoàn toàn, nhưng cũng có trường hợp hàng hóa vẫn có giá trị sử dụng nhất định, chỉ không đạt mức chất lượng theo công bố, ví dụ chỉ đạt 60% hoặc 65% so với tiêu chuẩn đăng ký.

Mặc dù mức độ nguy hiểm rất khác nhau nhưng đều bị xử lý chung theo một tội danh sản xuất, buôn bán hàng giả, dẫn đến việc phân hóa trách nhiệm hình sự chưa thật sự hợp lý.

Theo nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự được thể hiện xuyên suốt trong Bộ luật Hình sự, hình phạt phải tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.

Bởi vậy dự thảo bổ sung điều 193a để tách riêng hành vi sản xuất, buôn bán lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thức ăn chăn nuôi vi phạm quy định về chất lượng thành một tội danh độc lập sẽ bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xử lý hình sự.

Đồng thời tránh tình trạng áp dụng cùng một khung hình phạt đối với các hành vi có mức độ nguy hiểm rất khác nhau.

Nguồn: Tuổi trẻ