Sau nhiều tháng gây xôn xao dư luận Đức, vụ việc gần 250 học viên người Việt tại một trường nghề ở Berlin-Weißensee được cho là đã bỏ học rồi “biến mất không dấu vết” cuối cùng đã có kết luận chính thức: không có buôn người, không có hoạt động đưa người trái phép, và thực tế những người này chưa từng mất tích. Theo chính quyền Berlin, sự vắng mặt của họ chủ yếu xuất phát từ những lý do đời thường như không được cấp visa, kết hôn, chuyển sang bang khác hoặc đổi nơi đào tạo.

Thông tin này được nêu trong văn bản trả lời mới đây của Thượng viện Berlin đối với chất vấn của hai nghị sĩ đảng Cánh tả là Damiano Valgolio và Katina Schubert, được công bố ngày 16/7/2026.

Từ nghi vấn buôn người đến kết luận “không ai thực sự biến mất”
Vào mùa thu năm 2025, thông tin cho rằng gần 250 thanh niên Việt Nam đã bỏ dở chương trình đào tạo tại một trường nghề ở Berlin-Weißensee chỉ sau thời gian ngắn nhập học và sau đó mất liên lạc đã gây chấn động. Khi đó, cảnh sát thậm chí đã xem xét cả nghi vấn buôn người. Báo Tagesspiegel cũng từng đưa tin về các đồn đoán xung quanh vụ việc.

Tuy nhiên, kết quả điều tra hiện nay cho thấy diễn biến thực tế hoàn toàn khác.

Theo phản hồi của Thượng viện Berlin, cảnh sát đã kiểm tra toàn bộ dữ liệu liên quan đến những người vắng mặt không báo trước tại lớp học. Kết luận nêu rõ: “Kết quả điều tra của cảnh sát cho thấy những người liên quan không bị mất tích.”

Không chỉ vậy, nơi ở của những người từng bị cho là “mất tích” thực tế đều đã được xác định.

Lý do vắng mặt: Không có visa, kết hôn, chuyển bang, đổi chỗ học nghề
Sau khi dư luận đặt nghi vấn rằng các học viên này có thể đã rời khỏi trường để đi làm chui ở đâu đó, nhà chức trách xác nhận rằng nguyên nhân đằng sau sự vắng mặt là rất khác nhau và không liên quan đến tội phạm có tổ chức.

Theo văn bản trả lời, các lý do bao gồm:

không được cấp visa
kết hôn
chuyển sang một bang khác
đổi nơi học nghề
Thượng viện Berlin khẳng định nghi vấn buôn người không được xác nhận, đồng thời cho biết cũng không có chỉ dấu đáng tin cậy nào về loại tội phạm này, thậm chí không có cả căn cứ nghi vấn ban đầu đủ để mở điều tra hình sự tương ứng.

Nhiều gia đình Việt phải chi 12.000–20.000 euro để đưa con sang Đức
Dù khép lại nghi vấn “mất tích”, câu chuyện phía sau các học viên Việt Nam vẫn cho thấy nhiều vấn đề đáng lo ngại trong hệ thống tuyển dụng và đào tạo nghề cho lao động trẻ từ Việt Nam sang Đức.

Theo bài viết, một trở ngại lớn mà nhiều học viên Việt Nam không chỉ ở Berlin mà tại nhiều nơi khác ở Đức gặp phải là thiếu năng lực tiếng Đức. Nhiều người sang Đức thông qua các công ty môi giới tư nhân, và theo các chuyên gia, gia đình họ thường phải chi từ 12.000 đến 20.000 euro.

Tuy nhiên, trên thực tế, các khóa học ngôn ngữ đi kèm trong gói môi giới thường không được chứng nhận chính thức. Hệ quả là sau khi tới Đức, nhiều bạn trẻ nhanh chóng rơi vào tình trạng chật vật vì rào cản ngôn ngữ, thiếu tiền và áp lực từ kỳ vọng của gia đình ở quê nhà.

Berlin thừa nhận có quảng bá tuyển người “đáng ngờ”, nhưng khó xử lý
Chính quyền Berlin cho biết nhóm công tác trực thuộc Thượng viện, được thành lập để theo dõi tình hình của các học viên người Việt, cũng đã ghi nhận các phản ánh về những hoạt động quảng bá tuyển dụng đáng ngờ tại nước xuất xứ.

Trong văn bản trả lời, Thượng viện nêu rõ: “Cũng đã có báo cáo về các hình thức quảng bá đáng nghi tại nước xuất phát.” Theo đó, mạng xã hội và cả trí tuệ nhân tạo (AI) đang đóng vai trò đáng kể trong các chiến dịch thu hút người sang Đức học nghề.

Tuy nhiên, phía Berlin cho biết hiện không có công cụ pháp lý phù hợp để xử lý các hình thức “tuyển mộ gây hiểu nhầm” như vậy.

Bị hấp dẫn bởi lời hứa “việc nhẹ, lương cao”, nhưng thực tế khác xa
Bài viết cho biết nhiều học viên được lôi kéo đến Berlin bằng viễn cảnh ít việc, lương cao, nhưng khi đặt chân tới Đức thì nhận ra thực tế hoàn toàn không giống như những gì họ được hứa hẹn.

Phát biểu với Tagesspiegel hồi tháng 11, bà Dorothea Czarnecki, đồng sáng lập tổ chức Vietnam International Safe Labour Alliance (VISLA), nói: “Người ta gánh những khoản nợ rất lớn để đến Đức – với hy vọng có được một con đường hợp pháp, an toàn để đi tới cuộc sống sung túc.”

Chính quyền Berlin thậm chí không biết những công ty môi giới nào đang hoạt động
Một chi tiết đáng chú ý khác là theo chính Thượng viện Berlin, nhà chức trách thậm chí không nắm được những công ty môi giới tư nhân nào đang hoạt động tại Berlin.

Văn bản trả lời nêu rõ: “Không tồn tại nghĩa vụ giám sát trực tiếp…” đối với các đơn vị này. Vì vậy, Berlin hiện cũng không có sổ đăng ký chính thức về các công ty môi giới đang tham gia đưa học viên sang Đức học nghề.

Vụ việc khép lại, nhưng những lỗ hổng vẫn còn đó
Kết luận điều tra đã bác bỏ nghi vấn nghiêm trọng nhất trong vụ việc gần 250 học viên Việt Nam ở Berlin-Weißensee: không có ai thực sự mất tích, không có buôn người và không có đường dây đưa người lậu. Tuy nhiên, vụ việc đồng thời phơi bày một thực tế khác: nhiều thanh niên Việt Nam vẫn đang sang Đức trong điều kiện thiếu thông tin, gánh nặng tài chính lớn và chịu ảnh hưởng từ các hoạt động tuyển mộ thiếu minh bạch mà chính quyền sở tại hiện chưa có cách kiểm soát hiệu quả.

Theo tagesspiegel.de