Giá khí đốt trên các sàn giao dịch bán buôn đã tăng mạnh. Nguyên nhân là các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Trung Đông. Nếu tình hình tiếp tục leo thang có thể khiến giá năng lượng tăng cao và lạm phát cũng sẽ tăng nhanh hơn.

Giá khí đốt tăng mạnh sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào khu vực khai thác ở Vịnh Ba Tư. Ngoài ra còn có thông tin về một vụ tấn công của Iran bằng tên lửa và máy bay không người lái vào cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng và cả nhà máy LNG lớn nhất tại Ras Laffan. Qatar trước đó đã thông báo ngừng sản xuất khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG), gây ra gián đoạn khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu. Các cuộc tấn công gần đây dẫn đến việc giá khí đốt tăng đáng kể.

Hiện tại trên thị trường, giá khí đốt dao động khoảng 68 euro mỗi MWh. Trong vòng một tháng, giá đã tăng 128%. Nếu giá giữ ở mức này trong thời gian dài, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán cuối cùng cho khách hàng. Tuy nhiên, sự tăng giá này sẽ ít tác động đến năm nay, vì các nhà cung cấp mua khí dần trong suốt năm để tránh các biến động đột ngột.

Thị trường cho năm nay đã được bao phủ, và một phần cho năm tới cũng vậy. Trước khi xung đột xảy ra, giá khí đốt hàng tháng khoảng 30 euro mỗi MWh. Giá bán lẻ hiện đã tăng gấp đôi. “Năm nay, nguồn cung khí đốt đã được mua trước, và đây cũng là lý do tại sao các nhà cung cấp chưa phản ứng nhiều trước sự tăng giá,” chuyên gia năng lượng Jiří Gavor cho biết.

“Rõ ràng là mỗi tuần với giá cao sẽ phản ánh vào chi phí trong tương lai. Chúng tôi hy vọng giá khí đốt năm tới giảm, nhưng giờ chỉ mong nó giữ mức tương đương năm nay hoặc tăng nhẹ,” chuyên gia nhận định.

Theo ông, một số nhà cung cấp đã điều chỉnh hợp đồng dài hạn cho khách hàng. “Nhưng vẫn còn ở giai đoạn đầu. Nhiều nhà cung cấp lớn và uy tín chưa thay đổi giá. Nếu ai đang có hợp đồng cố định theo tháng, hợp đồng linh hoạt hoặc không xác định thời hạn, tôi khuyên nên nhanh chóng tìm giải pháp khác,” ông Gavor nói. Khách hàng hiện có thể lựa chọn các hợp đồng cố định an toàn hơn, kéo dài tới ba năm.

Lạm phát có thể tăng cao

Lần gần đây giá khí đốt tăng mạnh là sau khi Nga xâm lược Ukraine. Năm 2022, giá từng lên tới 345 euro mỗi MWh. Lukáš Kovanda, chuyên gia kinh tế của Trinity Bank, cảnh báo rằng tình hình hiện nay có thể đẩy giá tiêu dùng tăng cao. “Lần trước khi giá khí đốt cao, lạm phát gần 20%. Giá hiện nay chưa cao như vậy, nhưng nếu giữ lâu, lạm phát cuối năm có thể đạt 5%. Trước vụ tấn công vào Iran, dự kiến lạm phát khoảng 1,5%, nên đây sẽ là mức tăng đáng kể,” ông cho biết.

Ông cũng lưu ý rằng sự tăng giá hiện đã xuất hiện ở xăng dầu, vì giá dầu tăng ngay lập tức ảnh hưởng đến giá bán lẻ. Sau đó là tăng giá năng lượng do khí đốt đắt đỏ. “Vì khí đốt là nguồn năng lượng quan trọng trong sản xuất điện, nên điện cũng sẽ tăng giá. Một phần lớn điện ở Liên minh châu Âu được sản xuất từ khí đốt,” ông Kovanda bổ sung.

Giá xăng và dầu diesel tăng mỗi ngày

Người lái xe đã cảm nhận sự tăng giá tại các trạm xăng trong vài tuần qua. Giá dầu diesel trung bình tuần tới dự kiến vượt 45 korun mỗi lít, hiện khoảng 43,15 korun/lít. Xăng Natural 95 tăng chậm hơn, hiện khoảng 39,04 korun/lít, và tuần tới có thể vượt 40 korun/lít.
Chính phủ Séc không có kế hoạch giảm thuế tiêu thụ với xăng dầu dù giá cao. Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) cho biết lý do là xăng dầu rẻ hơn ở các nước láng giềng, khiến người Séc vẫn có thể mua với giá cạnh tranh. Tại Đức, giá dầu diesel và xăng trung bình khoảng 49 korun/lít. Người phát ngôn Hiệp hội Dầu mỏ Séc, Václav Loula, cho biết nguyên nhân là các nước khác áp thuế tiêu thụ cao hơn, kèm thuế môi trường và phí dự trữ chiến lược nhiên liệu.

Séc có dự trữ chiến lược đủ cho 90 ngày, và dầu nhập khẩu qua đường ống TAL chảy ổn định, nên không có lý do lo lắng. Bộ Tài chính cũng theo dõi lợi nhuận tại các trạm xăng để đảm bảo không có tình trạng trục lợi quá mức từ phía trạm xăng. Trước đó, các chính phủ Séc, bao gồm cả thời của Petr Fiala (ODS), đã áp dụng biện pháp tương tự khi giá xăng dầu tăng mạnh đầu năm 2022.
Hiện giá khí đốt trên thị trường cao hơn 128% so với một tháng trước và cao hơn 56% so với cùng kỳ năm ngoái.

(Theo CNN Prima NEWS)