Việc sở hữu hộ chiếu Séc là một cột mốc lớn với nhiều người nước ngoài. Một chuyên gia chia sẻ những yếu tố có thể làm chậm hoặc khiến hồ sơ bị từ chối, cùng cách xử lý để không đi chệch hướng.

Nếu bạn đã sống ở CH Séc đủ lâu để có thể nộp hồ sơ xin quốc tịch, rất có thể bạn đã vượt qua không ít “nghi thức trưởng thành” của đời sống người nước ngoài: buổi làm việc đầu tiên tại Sở Ngoại kiều, tờ khai thuế đầu tiên bằng tiếng Séc, hoặc ít nhất một lần suýt lao đao chỉ vì thiếu một con dấu.

Việc xin quốc tịch Séc thường được xem là bước cuối cùng trong hành trình giấy tờ ấy. Tuy nhiên, theo bà Martina Jirka Pohanková, Giám đốc điều hành công ty tư vấn quốc tịch Czechwise, “một hồ sơ thành công không chỉ đơn thuần là đáp ứng đủ các điều kiện chính. Điều quan trọng là hồ sơ phải được chuẩn bị kỹ lưỡng và nộp đúng thời điểm.”

Nhiều trường hợp bị từ chối thực chất không phải vì không đủ điều kiện, mà vì nộp sai thời điểm, thiếu giấy tờ, còn nợ nhà nước hoặc bỏ sót các nghĩa vụ hành chính. Dưới đây là 10 sai lầm phổ biến có thể khiến hồ sơ xin quốc tịch Séc bị đình trệ hoặc thất bại - và cách để tránh chúng ngay từ đầu.

1. Nộp hồ sơ sai thời điểm
Czechwise cho biết họ từng tiếp nhận một khách hàng phải chờ hơn một năm để hồ sơ xin quốc tịch được xử lý, nhưng cuối cùng vẫn bị từ chối. Lý do: người này tính sai thời gian cư trú và nộp hồ sơ sớm hơn 1 tuần. Kết quả là anh ta buộc phải làm lại toàn bộ thủ tục từ đầu.

“Không thể chỉ ‘gần đủ’ mà đã nộp hồ sơ xin quốc tịch,” bà Pohanková nhấn mạnh. Trước khi nộp, cần xác nhận chính xác ngày đủ điều kiện dựa trên lịch sử cư trú và thời điểm bắt đầu thường trú, thay vì chỉ ước lượng theo số năm đã sống ở Séc.

Người nộp đơn cần:

3 năm thường trú nếu là công dân EU,
5 năm thường trú nếu là công dân ngoài EU,
hoặc theo phương án thứ ba: 10 năm cư trú liên tục, kết hợp với bất kỳ khoảng thời gian thường trú nào.

2. Còn nợ nhà nước, dù chỉ là khoản nhỏ
Một ví dụ khác: một người xin quốc tịch đã hòa nhập rất tốt, sống tại Séc hơn 30 năm, có vợ/chồng và con là người Séc. Dù vậy, hồ sơ vẫn bị bác chỉ vì một khoản nợ 15.000 korun.

Quên đóng bảo hiểm xã hội tháng trước? Theo bà Pohanková, các khoản nợ liên quan đến thuế, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế là lý do phổ biến thứ hai khiến hồ sơ bị từ chối - ngay cả khi số tiền không lớn.

Bà khuyến nghị người nộp hồ sơ nên chủ động xin xác nhận từ các cơ quan liên quan để chắc chắn rằng mình không còn bất kỳ khoản nợ nào tồn đọng.

3. Cuộc sống của bạn trông quá “tách rời” khỏi xã hội Séc
Vượt qua được một buổi làm việc tại bưu điện Séc có thể khiến bạn cảm thấy mình đã “rất Séc rồi”, nhưng Bộ Nội vụ đánh giá rất nghiêm túc về mức độ hội nhập.

Người nộp hồ sơ cần chứng minh mình thực sự có mối liên hệ với xã hội Séc thông qua công việc, gia đình và đời sống xã hội.

Có bắt buộc phải làm cho một công ty Séc không? Không nhất thiết. Bạn vẫn có thể là digital nomad hoặc làm việc từ xa. Tuy nhiên, nếu công việc của bạn phần lớn nằm ngoài môi trường Séc, thì khía cạnh hội nhập này có thể bị xem là yếu và nên được bù đắp bằng các mối liên hệ xã hội hoặc gia đình mạnh hơn.

Trong số đó, hội nhập xã hội thường là phần dễ cải thiện nhất nhưng cũng dễ bị đánh giá thấp nhất. Czechwise khuyến nghị nên tham gia các hoạt động địa phương, câu lạc bộ, hội nhóm hoặc có cách sử dụng thời gian rảnh gắn bó hơn với xã hội Séc.

4. Chưa vượt qua kỳ thi tiếng Séc
Vâng, đó chính là phần khiến nhiều người nước ngoài căng thẳng nhất: yêu cầu tiếng Séc.

Người xin quốc tịch phải vượt qua kỳ thi tiếng Séc được công nhận chính thức ở trình độ B1. Kỳ thi cần đăng ký trước, và quá trình chờ kết quả có thể mất vài tháng. Dù có một số trường hợp được miễn, phần lớn người nộp hồ sơ vẫn phải đáp ứng yêu cầu này.

Lời khuyên là nên đăng ký thi sớm, chừa đủ thời gian chờ kết quả và nếu cần, còn có thể thi lại.

5. Quên rằng bộ máy hành chính Séc “nhớ rất lâu”
Nếu bạn từng chuyển nhà vài lần mà quên đăng ký địa chỉ mới, hoặc tình trạng cư trú chưa được cập nhật đúng với Bộ Nội vụ, hồ sơ của bạn có thể gặp rắc rối.

“Dù một số lỗi như vậy có thể không trực tiếp dẫn đến việc bị từ chối, nhưng chúng chắc chắn không tạo ấn tượng tốt về người nộp hồ sơ,” bà Pohanková giải thích. “Nếu hồ sơ còn những điểm gây nghi ngờ khác, các yếu tố này có thể trở thành bất lợi.”

Vì vậy, trước khi nộp đơn, hãy bảo đảm bạn đã hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ khác như:

phí rác thải địa phương,
khai thuế,
hoặc các nghĩa vụ hành chính khác với cơ quan nhà nước Séc.

6. Nộp hồ sơ chưa đầy đủ
Nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng đây là lỗi rất hay gặp: mỗi giấy tờ bị thiếu đều đồng nghĩa với việc Bộ Nội vụ phải liên hệ lại, chờ bạn bổ sung rồi mới tiếp tục xử lý hồ sơ. Điều này có thể khiến quá trình bị kéo dài thêm hàng tuần, thậm chí hàng tháng.

Một bộ hồ sơ xin quốc tịch điển hình có thể dễ dàng lên tới khoảng 40 loại giấy tờ. Nếu cảm thấy quá nhiều hoặc không chắc chắn, người nộp hồ sơ nên tìm đến chuyên gia tư vấn để lập danh sách đầy đủ, kiểm tra thời hạn và xác nhận từng giấy tờ đã đúng ngôn ngữ, định dạng và còn hiệu lực hay chưa.

7. Giấy tờ nộp sai định dạng
Vấn đề không chỉ nằm ở chỗ bạn nộp cái gì, mà còn là nộp theo cách nào.

Là bản gốc hay bản sao?

Bản sao công chứng hay bản thường?

Có cần apostille hay siêu hợp pháp hóa lãnh sự không?

Có cần bản dịch công chứng không?

“Nếu giấy tờ không đúng định dạng yêu cầu, hồ sơ có thể không được tiếp nhận hoặc bị chậm đáng kể,” bà Pohanková cho biết.

Trong một số trường hợp, việc xin được giấy tờ theo đúng hình thức yêu cầu là điều gần như không thể, đặc biệt với những quốc gia có hệ thống hành chính kém ổn định. Khi đó, tốt nhất nên tham khảo trước với chuyên gia để xác định xem có thể xin ngoại lệ hay không.

8. Không chứng minh rõ ràng thu nhập
Khác với nhiều loại hồ sơ cư trú khác, việc xin quốc tịch Séc không có mức thu nhập tối thiểu cố định. Tuy nhiên, người nộp hồ sơ vẫn phải chứng minh được rằng điều kiện tài chính của mình đủ để duy trì cuộc sống ổn định tại đây.

“Bộ Nội vụ sẽ không nhìn thu nhập của bạn một cách tách biệt,” bà Pohanková nói. “Họ sẽ xem xét trong bối cảnh tổng thể, bao gồm các khoản chi tiêu thông thường, và kỳ vọng thấy được một bức tranh tài chính hợp lý.”

9. Viết CV như một bản xin việc
Phần CV trong hồ sơ xin quốc tịch không giống một bản lý lịch xin việc thông thường. Nó gần giống một câu chuyện ngắn về cuộc sống của bạn tại Séc hơn.

Cơ quan chức năng muốn hiểu:

bạn đến từ đâu,
vì sao bạn sang Séc,
cuộc sống của bạn đã phát triển như thế nào,
và kế hoạch tương lai của bạn ra sao.
“Nó phải mang tính cá nhân, mạch lạc và bắt buộc phải được viết bằng tiếng Séc,” bà Pohanková lưu ý. Bà cũng khuyên không nên sử dụng AI để tạo nội dung. “Tốt hơn là bạn tự viết câu chuyện của mình, sau đó nhờ người có chuyên môn đọc lại để chỉnh cho rõ ràng và đúng tiếng Séc.”

10. Thiếu hoặc sai lý lịch tư pháp
Theo bà Pohanková, trong hầu hết các trường hợp, người xin quốc tịch sẽ cần phiếu lý lịch tư pháp tại Séc. Tuy nhiên, nếu bạn sống ở Séc chưa đủ 10 năm, hoặc từng ở nước ngoài trong thời gian dài, bạn còn có thể phải nộp thêm lý lịch tư pháp từ: nước sinh ra và các quốc gia nơi bạn từng cư trú dài hạn.
“Các giấy tờ này thường phải có apostille hoặc siêu hợp pháp hóa, đồng thời vẫn còn hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ,” bà cho biết thêm.

Lời khuyên là hãy bắt đầu chuẩn bị lý lịch tư pháp càng sớm càng tốt, xác định rõ cần giấy tờ từ quốc gia nào và kiểm tra từng loại có cần apostille, siêu hợp pháp hóa hay dịch thuật hay không.

Chuẩn bị kỹ sẽ giúp giảm rủi ro bị từ chối
Nhiều người cố tự làm hồ sơ cư trú và quốc tịch để tiết kiệm chi phí, nhưng không ít trường hợp cuối cùng lại tốn nhiều tiền hơn do gặp phải những vướng mắc như trên. Dù hoàn toàn có thể tự nộp hồ sơ, nhưng nếu bạn không chắc chắn về tình huống của mình hoặc cảm thấy quá tải, việc nhờ chuyên gia xem trước hồ sơ thường là khoản đầu tư đáng giá. Điều này không chỉ giúp tăng độ chính xác mà còn có thể tiết kiệm thời gian đáng kể.

“Một hồ sơ xin quốc tịch thành công là hồ sơ mà mọi chi tiết đều được sắp xếp đúng đắn,” bà Pohanková kết luận. “Theo kinh nghiệm của chúng tôi, thành bại của hồ sơ thường nằm chính ở những chi tiết đó - và đó cũng là nơi chúng tôi có thể hỗ trợ.”

Việc trở thành công dân Séc là một hành trình dài, nhưng nhiều trở ngại hoàn toàn có thể tránh được. Trước khi nộp hồ sơ, hãy kiểm tra kỹ:

• ngày đủ điều kiện,
• giấy tờ,
• các khoản nợ,
• yêu cầu ngôn ngữ,
• và lịch sử cá nhân của mình.
  Làm được điều đó đồng nghĩa với việc bạn sẽ giảm bớt lý do để Bộ Nội vụ phải tạm dừng hồ sơ - và tăng đáng kể cơ hội thành công.

Theo Expats