Séc vừa áp dụng khuôn khổ pháp lý mới điều chỉnh việc sử dụng cần sa ở người trưởng thành, chấm dứt nhiều năm “phi hình sự hóa một phần” bằng một hệ thống quy định thống nhất trên toàn quốc.

Từ ngày 1/1/2026, người từ 21 tuổi trở lên được phép trồng tối đa ba cây cần sa tại nơi cư trú chính của mình. Luật cũng cho phép tàng trữ tối đa 100 gram cần sa khô tại nhà và tối đa 25 gram khi mang nơi công cộng.

Đợt cải cách này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chính sách ma túy của Séc, vốn trước đây dựa trên sự kết hợp giữa các ngưỡng “phi hình sự hóa” và quyền cân nhắc của cơ quan thực thi. Đại diện chính phủ cho biết khuôn khổ mới nhằm giảm bớt sự mơ hồ về pháp lý, đồng thời giảm áp lực cho tòa án, trại giam và lực lượng cảnh sát.

Truyền thống “khoan dung” lâu năm

Việc sử dụng cần sa từ lâu vốn được tương đối khoan dung tại Séc, nhưng những quy định trước đây để lại nhiều khoảng trống cho việc diễn giải khác nhau. Dù việc tàng trữ và trồng trọt với quy mô nhỏ thường bị xử lý như vi phạm hành chính, mức phạt có thể tăng nhanh tùy theo số lượng và hoàn cảnh cụ thể. Luật mới đặt ra các ngưỡng thống nhất, dự kiến được áp dụng đồng bộ trên cả nước.

Cải cách của Séc đi sau luật tương tự mà Đức thông qua năm 2024, song có nhiều điểm khác biệt. Séc quy định độ tuổi tối thiểu là 21, so với 18 của Đức, đồng thời cho phép tàng trữ lượng cần sa lớn hơn tại nhà. Các nhà lập pháp giải thích rằng điều này phản ánh sản lượng tiềm năng từ ba cây trưởng thành.

Khác với Đức, Séc chưa hợp pháp hóa các câu lạc bộ cần sa (cannabis social clubs). Giới chức mô tả giai đoạn hiện nay chủ yếu tập trung vào trồng trọt cá nhân, chưa mở rộng sang sử dụng tập thể hoặc mục đích thương mại.

LUẬT CẦN SA: SÉC SO VỚI MỘT SỐ NƯỚC EU

- Séc (2026): Tuổi tối thiểu 21; tối đa 3 cây tại nhà; tối đa 100 g tại nhà, 25 g nơi công cộng; không có bán lẻ, chưa cho phép câu lạc bộ cần sa.  
- Đức (2024): Tuổi tối thiểu 18; tối đa 3 cây tại nhà; tối đa 50 g tại nhà, 25 g nơi công cộng; cho phép câu lạc bộ cần sa phi lợi nhuận, không có bán lẻ.  
- Tây Ban Nha: Trồng cá nhân được phi hình sự hóa; câu lạc bộ cần sa tồn tại ở một số vùng; tàng trữ và mua bán nơi công cộng trên danh nghĩa vẫn là bất hợp pháp.  
- Luxembourg (2023): Tuổi tối thiểu 18; tối đa 4 cây mỗi hộ; tàng trữ tại nhà hợp pháp; tàng trữ nơi công cộng bất hợp pháp; không bán lẻ, chỉ cho sử dụng riêng tư.  
- Hà Lan: Tuổi tối thiểu 18; trồng tại nhà bất hợp pháp (một số chương trình thí điểm đang triển khai); lượng nhỏ được phi hình sự hóa; tàng trữ nơi công cộng được phi hình sự hóa; bán lẻ được “dung túng” tại các coffeeshop.  

Giới chức cho biết thay đổi này một phần xuất phát từ các lo ngại liên quan tới hệ thống tư pháp hình sự. Những năm trước, các vụ việc liên quan đến cần sa chiếm tỷ trọng đáng kể trong các vụ truy tố và án tù về ma túy, bao gồm cả các trường hợp không có yếu tố bạo lực. Chính phủ lập luận rằng khuôn khổ mới nhằm xử lý tình trạng mà họ coi là “mức phạt không tương xứng”.

Khía cạnh kinh tế và sức khỏe cộng đồng

Nghiên cứu của Đại học Karlova ước tính cải cách có thể mang lại lợi ích xã hội ròng lên tới 107 triệu euro mỗi năm, chủ yếu nhờ giảm chi phí thực thi pháp luật và vận hành hệ thống tư pháp. Giới chức cũng cho rằng việc cho phép trồng tại nhà có thể làm giảm nhu cầu đối với các sản phẩm cần sa tổng hợp hoặc từ thị trường chợ đen.

Luật mới không cho phép bán lẻ cần sa giải trí. Việc thiết lập một thị trường thương mại được quản lý đầy đủ vẫn là vấn đề nhạy cảm về mặt chính trị và phức tạp về pháp lý, đặc biệt liên quan tới luật của EU.

Hiện đang có thảo luận về một lộ trình từng bước. Các câu lạc bộ cần sa phi lợi nhuận, tương tự mô hình tại Đức và Tây Ban Nha, có thể được xem xét trong vài năm tới, sớm nhất từ 2027 hoặc 2028. Một số chuyên gia cho rằng các dự án thí điểm quy mô hạn chế tại các thành phố lớn có thể sẽ được triển khai sau đó, dù cho đến nay vẫn chưa có kế hoạch chính thức.

“Đây là một giải pháp thỏa hiệp, không phải điểm dừng cuối cùng,” cựu điều phối viên quốc gia về phòng chống ma túy Jindřich Vobořil nhận định. “Tình trạng pháp lý của người sử dụng đã thay đổi, nhưng cuộc tranh luận về một thị trường được quản lý vẫn đang tiếp diễn.”

QUY ĐỊNH THEO LUẬT 2026

• Chỉ người từ 21 tuổi trở lên mới được phép trồng và tàng trữ cần sa

• Được trồng tối đa 3 cây; trồng nhiều hơn bị xem là hành vi vi phạm

• Được giữ tối đa 100 gram cần sa khô tại nhà; tàng trữ trên 200 gram vẫn bị coi là trọng tội

• Được mang tối đa 25 gram nơi công cộng

• Việc trồng trọt không được gây phiền nhiễu hoặc nguy cơ mất an toàn cho người khác

Theo Expats