Tổng thống Petr Pavel đề xuất “Kế hoạch Marshall” để tái thiết Ukraine sau chiến tranh

Tổng thống Séc Petr Pavel kêu gọi châu Âu xây dựng từ sớm một kế hoạch quy mô lớn nhằm tái thiết Ukraine sau chiến tranh, tương tự Kế hoạch Marshall sau Thế chiến II. Theo ông, chương trình này sẽ giúp ổn định Ukraine, hạn chế làn sóng di cư và tạo thuận lợi cho nước này gia nhập Liên minh châu Âu trong tương lai.

Phát biểu sau hội nghị thượng đỉnh Nhóm Visegrád (V4) tại Slovakia, Tổng thống Petr Pavel đồng thời kêu gọi các nước châu Âu thống nhất hơn trong tiến trình đàm phán hòa bình cho Ukraine, nơi Nga phát động chiến tranh cách đây gần 5 năm.

Theo ông Pavel, các tổng thống tham dự hội nghị gần như hoàn toàn đồng thuận về vấn đề đàm phán hòa bình. Nhà lãnh đạo Séc cũng đề cập khả năng triển khai một kế hoạch tái thiết Ukraine thời hậu chiến.

Cảnh báo những vấn đề lớn sau khi chiến tranh kết thúc
Tổng thống Pavel cho rằng các nước châu Âu hiện chủ yếu tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh, trong khi chưa quan tâm đúng mức đến những vấn đề có thể phát sinh sau khi xung đột kết thúc.

Ông đặc biệt lưu ý đến hàng trăm nghìn người đã chiến đấu trong nhiều năm, được huấn luyện quân sự và có khả năng tiếp cận vũ khí, nhưng có thể không tìm được công việc hoặc vị trí phù hợp sau chiến tranh.

“Vào thời điểm chiến tranh kết thúc, chắc chắn sẽ có một sự nhẹ nhõm vô cùng lớn. Tuy nhiên, đồng thời cũng sẽ xuất hiện hàng loạt vấn đề mà hiện nay chúng ta hoàn toàn chưa đề cập và cũng chưa có bất kỳ sự chuẩn bị nào,” ông Pavel nói.

Theo Tổng thống Séc, châu Âu nên chuẩn bị trước một kế hoạch tái thiết quy mô lớn, vận hành tương tự Kế hoạch Marshall từng góp phần khôi phục nền kinh tế châu Âu sau Thế chiến II.

“Qua đó, chúng ta cũng gửi một thông điệp rõ ràng tới phía Nga rằng chúng ta thực sự nghiêm túc với Ukraine,” ông Pavel nhấn mạnh.

Đề xuất cơ chế tài chính chung, hạn chế tham nhũng
Ông Pavel cho biết trong năm nay, châu Âu đã cung cấp hàng chục tỷ euro để hỗ trợ quân sự cho Ukraine cũng như bảo đảm hoạt động thường nhật của nhà nước này.

Theo Tổng thống Séc, một phần nguồn lực đó có thể được tập trung vào một cơ chế chung để tài trợ cho công cuộc tái thiết. Các quốc gia dân chủ khác như Nhật Bản và Hàn Quốc cũng có thể tham gia chương trình.

Cơ chế này đồng thời có thể tạo ra sự phối hợp thống nhất trong quá trình khôi phục Ukraine.

“Chúng ta sẽ tránh được tình trạng trùng lặp, cũng như tránh những cám dỗ tham nhũng, dù từ phía Ukraine hay phía các bên đóng góp. Toàn bộ quá trình có thể trở nên hiệu quả hơn đáng kể so với hiện nay,” ông Pavel nhận định.

Châu Âu cần thống nhất lập trường về hòa bình Ukraine
Theo Tổng thống Séc, lãnh đạo các nước không có khác biệt căn bản về cách bảo đảm hòa bình tại Ukraine, yêu cầu không tưởng thưởng cho bên xâm lược cũng như việc tuân thủ chế độ trừng phạt.

Tuy nhiên, ông cảnh báo các cuộc thảo luận về chấm dứt chiến tranh đã được tiến hành dưới nhiều khuôn khổ khác nhau, trong khi cách tiếp cận của châu Âu chưa được phối hợp đầy đủ.

Ông Pavel nhấn mạnh châu Âu phải tích cực tham gia quyết định những vấn đề trực tiếp liên quan đến an ninh của mình, trong đó có vấn đề Ukraine. Trong các cuộc thảo luận sắp tới ở nhiều khuôn khổ khác nhau, châu Âu cần xác định rõ lập trường, người đại diện tại bàn đàm phán và những bước đi tiếp theo.

Theo ông, sự phối hợp thiếu chặt chẽ làm suy giảm uy tín của châu Âu trong mắt Nga và các đối tác khác. Cách tiếp cận không thống nhất cũng có thể khiến công chúng cho rằng các nhà lãnh đạo châu Âu không có hành động cụ thể.

Tại cuộc họp báo sau hội nghị, ông Pavel cho biết không có tham vọng trở thành nhà đàm phán của châu Âu về việc chấm dứt chiến tranh tại Ukraine. Tuy nhiên, ông sẵn sàng đóng góp kinh nghiệm tích lũy trong thời gian làm việc tại NATO. Nhà lãnh đạo Séc đưa ra tuyên bố này khi được hỏi liệu ông có chấp nhận đề nghị đảm nhiệm vai trò nhà đàm phán hay không.

V4 ủng hộ Ukraine và mở rộng EU
Trong tuyên bố chung tại hội nghị V4 năm nay, tổng thống bốn nước gồm Petr Pavel của Séc, Karol Nawrocki của Ba Lan, András Baka của Hungary và Peter Pellegrini của nước chủ nhà Slovakia đã bày tỏ sự ủng hộ đối với Ukraine trong cuộc chiến chống lại hành động xâm lược của Nga.

Các nhà lãnh đạo cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine về chính trị, tài chính, nhân đạo, kinh tế, quân sự và các lĩnh vực khác, đồng thời tôn trọng lợi ích riêng cũng như chính sách quốc phòng, an ninh của từng quốc gia thành viên EU.

Hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày của các tổng thống V4, hiện do Slovakia giữ chức chủ tịch luân phiên, kết thúc vào thứ Năm tại Trenčín. Những chủ đề chính của hội nghị gồm mở rộng EU, hỗ trợ Ukraine và khả năng tiếp cận nguồn năng lượng.

Các tổng thống ủng hộ việc tiếp tục mở rộng Liên minh châu Âu, đồng thời kêu gọi bảo đảm nguồn cung năng lượng an toàn với giá cả phải chăng. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng tham dự phiên họp trong ngày thứ Năm.

Theo ông Pavel, Séc ủng hộ mở rộng EU như một bước đi chiến lược nhằm tăng cường ổn định khu vực. Tuy nhiên, không chỉ các quốc gia muốn gia nhập mà bản thân Liên minh châu Âu cũng cần chuẩn bị sẵn sàng cho quá trình này.

Trong lĩnh vực năng lượng, Tổng thống Séc cảnh báo nguy cơ châu Âu ngày càng phụ thuộc vào việc nhập khẩu nguyên liệu chiến lược từ những quốc gia không phải là đối tác đáng tin cậy.

Ông đồng thời nhấn mạnh các nước V4 có khả năng thúc đẩy lợi ích chung và những giải pháp mang tính xây dựng trong các cuộc tranh luận của châu Âu, thay vì chỉ phản đối những biện pháp được đề xuất.

Tổng thống Slovakia: Chiến tranh đang khiến châu Âu kiệt sức
Sau cuộc họp của các nguyên thủ V4, Tổng thống Slovakia Peter Pellegrini nhận định cuộc chiến của Nga tại Ukraine đang bắt đầu khiến châu Âu kiệt quệ. Theo ông, Liên minh châu Âu cần tham gia các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.

“Cuộc chiến này đang bắt đầu làm châu Âu kiệt sức cả về tinh thần lẫn kinh tế. Hàng tỷ euro cần thiết để giúp Ukraine tự vệ trước bên xâm lược rốt cuộc lại trở thành khoản tiền còn thiếu tại các bệnh viện, trường học và cơ sở hạ tầng của từng quốc gia thành viên,” ông Pellegrini nói.

Theo Tổng thống Slovakia, việc thiếu nguồn lực tài chính tại các nước châu Âu đang dẫn đến những cuộc biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt gia tăng.

Ông cho rằng châu Âu không thể mỗi năm chi tới 100 tỷ euro, tương đương khoảng 2.430 tỷ korun, cho một cuộc chiến tiêu hao mà không làm gì để chấm dứt giao tranh.

Trong năm nay, lãnh đạo các nước EU đã phê duyệt khoản vay trị giá 90 tỷ euro, tương đương khoảng 2.190 tỷ korun, dành cho Ukraine. Sau cuộc họp tại Brussels hồi tháng 10, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyj cho biết nước này sẽ đề nghị các đối tác cung cấp thêm 70 tỷ euro, khoảng 1.700 tỷ korun.

Nguồn: ČT24