Theo đánh giá mới nhất của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Cộng hòa Séc trong năm nay sẽ không hoàn thành cam kết dành 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho quốc phòng. Thông tin này được Thủ tướng Andrej Babiš (phong trào ANO) cho biết trong một video đăng trên mạng xã hội hôm Chủ nhật.

Theo NATO, chi tiêu quốc phòng của Séc năm 2026 được ước tính ở mức 1,78% GDP, trong khi chính phủ Séc báo cáo con số 2,06%. Babiš nói rằng tình trạng chênh lệch tương tự cũng xảy ra với năm 2025, khi Séc báo cáo 2,01% GDP nhưng NATO chỉ công nhận mức 1,85%. Ông cũng nhấn mạnh rằng theo cách tính của NATO, chính phủ tiền nhiệm của cựu Thủ tướng Petr Fiala (ODS) cũng không đạt ngưỡng 2% vào năm ngoái.

Thủ tướng Babiš cho biết ông đã bàn về số liệu của NATO với Bộ trưởng Quốc phòng Jaromír Zůna (SPD) trong cuộc làm việc hôm thứ Bảy. “Năm 2025, Cộng hòa Séc báo cáo 2,01% và NATO công nhận 1,85. Năm 2026, chúng ta báo cáo 2,06 và NATO nói 1,78,” Babiš nêu rõ, đồng thời khẳng định chính phủ sẽ đàm phán với NATO về phương thức tính toán và các khoản chi được tính vào ngân sách quốc phòng. Theo ông, nội các hiện tại vẫn có kế hoạch tiếp tục nâng tỷ lệ chi tiêu quốc phòng trong những năm tới.

Theo dự toán ngân sách nhà nước, Bộ Quốc phòng Séc năm nay được phân bổ 154,79 tỉ korun, tương đương gần 1,8% GDP. Tổng chi cho quốc phòng, bao gồm các khoản từ những mục chi ngân sách khác, dự kiến đạt khoảng 185 tỉ korun, trong đó 30 tỉ đến từ các chương khác. Năm ngoái, Séc đã chi 171,1 tỉ korun cho lĩnh vực quốc phòng.

Chính phủ tiền nhiệm trước đó cam kết từng bước tăng chi tiêu quốc phòng lên 3% GDP vào năm 2030. Tháng 6 năm ngoái, các nước thành viên NATO đã thống nhất mục tiêu nâng chi tiêu quốc phòng lên 3,5% GDP vào năm 2035, kèm theo 1,5% GDP cho các khoản đầu tư dân sự liên quan. Tuy nhiên, Thủ tướng Babiš nhiều lần khẳng định chính phủ hiện tại không ràng buộc với cam kết đó. Sau cuộc gặp gần đây với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ông Babiš nói chính phủ sẽ làm mọi cách để đáp ứng các nghĩa vụ đối với Liên minh.

Muốn NATO công nhận các khoản đầu tư từ công cụ SAFE của EU

Trong video, Thủ tướng Babiš nêu cụ thể rằng NATO đã công nhận chi tiêu quốc phòng của Séc tương ứng 1,31% GDP năm 2023, 1,97% năm 2024, 1,85% năm ngoái và tạm tính 1,78% cho năm nay. Ông cho biết sẽ đàm phán với NATO về việc tính đến các khoản đầu tư mới.

“Chúng ta có chương trình SAFE với tổng giá trị 52 tỉ korun, tại sao họ lại không muốn công nhận? Chúng ta sẽ trao đổi về vấn đề này,” Babiš nói, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên của nội các là tăng cường quân đội thông qua tuyển dụng thêm binh sĩ.

Hồi giữa tháng, Hội đồng EU đã phê duyệt kế hoạch của Séc sử dụng nguồn tài chính từ công cụ SAFE của Liên minh châu Âu – cơ chế tín dụng được thiết lập năm ngoái cho phép các nước vay vốn để mua sắm trang bị quân sự. Séc có thể vay tới 2,06 tỉ euro (khoảng 50,3 tỉ korun). Theo Thủ tướng Babiš, nước này dự kiến dùng nguồn vốn SAFE để tài trợ một phần cho dự án hoàn thiện đường cao tốc D11 và mua sắm khí tài hạng nặng.

Chủ tịch SPD Tomio Okamura cũng đề cập đến công cụ SAFE trong chương trình “Partie Terezie Tománkové” trên kênh CNN Prima News ngày Chủ nhật, cho biết chính phủ muốn tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7 tới sẽ thuyết phục các đồng minh chấp nhận tính các khoản đầu tư từ SAFE vào chi tiêu quốc phòng được công nhận. “Tôi cho rằng họ có thể sẽ chấp thuận,” Okamura nhận định.

Đối lập chỉ trích, yêu cầu công bố tài liệu NATO

Chính phủ Babiš cùng ngày đã phải đối mặt với chỉ trích từ phe đối lập. Chủ tịch đảng Cướp biển (Piráti) Zdeněk Hřib cho rằng nội các hiện tại “trên thực tế không muốn” thực sự đáp ứng cam kết 2% GDP cho quốc phòng. Theo ông, Bộ trưởng Quốc phòng Zůna đã nêu rõ trong tờ trình ngân sách rằng với kế hoạch chi tiêu được đề xuất, mục tiêu này không thể đạt được.

Hřib cũng bày tỏ hoài nghi với các phát biểu của Thủ tướng và đề nghị công khai tài liệu chính thức từ NATO. “Nếu đây là một vấn đề quan trọng như vậy, tôi muốn được thấy tài liệu đó,” ông nói.

Theo CT24