Trong tương lai, trẻ em tại Séc có thể sẽ không còn được phép mua các loại nước tăng lực. Chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš có khả năng hoàn tất lệnh cấm bán nước tăng lực cho người chưa thành niên – một vấn đề đã được thảo luận từ thời chính phủ tiền nhiệm. Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch cho biết với CNN Prima NEWS rằng ông coi giới hạn độ tuổi 16 là “tiêu chuẩn tối thiểu có thể chấp nhận được” để bảo vệ sức khỏe trẻ em. Theo ông, hiện nay các nghị sĩ thuộc nhiều nhóm trong Hạ viện đang cùng nhau xây dựng một đề xuất nhằm siết chặt các quy định liên quan. Đề xuất cấm bán nước tăng lực cho người chưa đủ tuổi nhận được sự ủng hộ từ phe đối lập cũng như giới chuyên môn. Tổ chức nghiên cứu chính sách (think tank) Ministr zdraví, do bác sĩ phẫu thuật Tomáš Šebek đứng đầu, đã cùng với các tổ chức đại diện hiệu trưởng trường học và phụ huynh kêu gọi thực hiện biện pháp này.

Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch cho rằng cuộc tranh luận về việc siết chặt quy định bán nước tăng lực là cần thiết. Ông nói với CNN Prima NEWS: “Các số liệu cho thấy gần 20% học sinh Séc từ 11 đến 15 tuổi uống nước tăng lực ít nhất một lần mỗi tuần, tương đương khoảng 70.000 trẻ em. Mức tiêu thụ loại đồ uống này đã gia tăng trong những năm gần đây.”

Ông Vojtěch dựa trên dữ liệu từ nghiên cứu HBSC năm 2024. Dẫn lại những cảnh báo lâu nay của Viện Y tế Nhà nước, ông nhấn mạnh các nguy cơ mà việc thường xuyên sử dụng nước tăng lực gây ra đối với trẻ em và thanh thiếu niên. Những tác động này chủ yếu liên quan đến giấc ngủ, sức khỏe tâm thần và hệ tim mạch.

Về giới hạn độ tuổi được phép mua sản phẩm này, ông có quan điểm rõ ràng: “Tôi cho rằng mốc 16 tuổi là tiêu chuẩn tối thiểu có thể chấp nhận được để bảo vệ sức khỏe thanh thiếu niên, đồng thời cũng phù hợp với khuyến nghị của Viện Y tế Quốc gia.”

Ông cũng tiết lộ rằng một dự thảo luật do các nghị sĩ đề xuất đang được chuẩn bị: “Hiện nay đang có một đề xuất của các nghị sĩ được xây dựng với sự tham gia của nhiều đảng phái chính trị khác nhau.” Tuy nhiên, ông không muốn bình luận thêm về chi tiết của dự luật, chẳng hạn liệu chính ông có phải là người đứng tên trình dự luật hay không.

Bộ trưởng Giáo dục Robert Plaga cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với việc cấm bán nước tăng lực cho trẻ vị thành niên. Theo ông, Bộ Giáo dục đang nỗ lực tạo ra môi trường giúp học sinh hướng tới lối sống lành mạnh.

Ông cũng nhận định rằng mức tiêu thụ nước tăng lực trong học sinh đang tăng lên: “Những sản phẩm này chứa các chất mà cơ thể trẻ em chưa sẵn sàng tiếp nhận. Việc sử dụng chúng thực sự là một sự đánh cược với sức khỏe.”

Dự luật từng thất bại trước đây

Vấn đề siết chặt việc bán nước tăng lực đã được thảo luận từ tháng 11 năm 2024, khi chính phủ của Petr Fiala ủng hộ đề xuất cấm bán và cung cấp nước tăng lực cho người dưới 15 tuổi. Tuy nhiên, dự luật đã không được Hạ viện thông qua vì bị đình lại ở dự thảo lần ba.

Hiệu trưởng, phụ huynh và chuyên gia cùng lên tiếng

Hiện nay, sáng kiến của tổ chức nghiên cứu chính sách Ministr zdraví đang tiếp tục cảnh báo về những vấn đề sức khỏe liên quan đến việc sử dụng nước tăng lực.

Giám đốc tổ chức, bà Martina Bulánková, nhấn mạnh rằng không tồn tại khái niệm “liều lượng an toàn” đối với trẻ em khi nói đến loại đồ uống này. “Tuy nhiên, hiện nay một đứa trẻ 12 tuổi hoàn toàn có thể mua một lon 500 ml chứa tới 160 mg caffeine, tương đương khoảng hai ly espresso cỡ trung bình.”

Trong lời kêu gọi của mình, tổ chức đề xuất áp dụng giới hạn độ tuổi 16 và tăng cường bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ sức khỏe không cần thiết. “Hãy khẳng định rõ ràng rằng sức khỏe của trẻ em quan trọng hơn các lợi ích thương mại.”

Khẩu hiệu của chiến dịch là: “Nước tăng lực không phải là nước ngọt.”

Sáng kiến này cũng nhận được sự tham gia và ủng hộ của đại diện Hiệp hội Hiệu trưởng các Trường Tiểu học Cộng hòa Séc, Liên minh Phụ huynh và Mạng lưới Quốc gia các Thành phố Khỏe mạnh. Ngay cả Thanh tra viên bảo vệ quyền trẻ em Martin Beneš cũng ủng hộ những thay đổi mang tính hệ thống.

Nhiều đảng phái chính trị đồng tình

Bộ trưởng Giáo dục Plaga cho biết ông hoan nghênh lời kêu gọi này. Đề xuất cũng nhận được sự ủng hộ từ các đảng đối lập.

Theo nghị sĩ Matěj Ondřej Havel, người từng đề xuất sửa đổi luật trong nhiệm kỳ trước, nước tăng lực tạo gánh nặng lớn cho cơ thể trẻ em. “Đảng của chúng tôi sẵn sàng thảo luận về vấn đề này.” Với kinh nghiệm nhiều năm làm giáo viên, ông cho rằng việc các tổ chức chuyên môn, phụ huynh, hiệu trưởng và chính quyền địa phương cùng lên tiếng là điều cần được xem xét nghiêm túc và vượt qua ranh giới giữa liên minh cầm quyền và phe đối lập.

Lãnh đạo nhóm nghị sĩ của đảng STAN, Michaela Šebelová, cũng sẽ ủng hộ việc áp dụng giới hạn độ tuổi. Bà bày tỏ sự tiếc nuối khi quy định này không được thông qua trong nhiệm kỳ trước và vì thế tiếp tục ủng hộ việc quản lý chặt chẽ hoạt động bán nước tăng lực cho trẻ em.

Bên phía ODS, nghị sĩ Štěpán Slovák cũng bày tỏ sự đồng tình: “Tôi không phải là người ủng hộ các lệnh cấm, nhưng trong trường hợp này tôi sẵn sàng ủng hộ đề xuất. Theo tôi, những rủi ro do việc tiêu thụ quá mức nước tăng lực gây ra đối với cơ thể trẻ em là đủ nghiêm trọng để Nhà nước có biện pháp can thiệp phù hợp.” Tuy vậy, ông lưu ý rằng quan điểm cá nhân của mình không đồng nghĩa với việc toàn bộ nhóm nghị sĩ ODS có cùng lập trường.

Nghị sĩ Barbora Pipášová, người phụ trách các vấn đề về chính sách phòng chống nghiện trong đảng, cũng ủng hộ việc quản lý loại đồ uống này.

Bà mô tả thực trạng thường thấy tại nhiều trường học: “Các em mua những sản phẩm này trên đường đến trường, trong đó có nhiều trẻ mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Sau đó các em uống ngay trong lớp học và điều đó thể hiện rõ qua hành vi của các em.”

(Theo CNN Prima NEWS)