Từ tháng 1 năm tới, trợ cấp nuôi con (rodičovský příspěvek) dự kiến sẽ được tăng, song dự thảo của Bộ Lao động và Các vấn đề Xã hội đang vấp phải hàng loạt ý kiến phản đối trong quá trình lấy ý kiến. Nhiều bên chỉ ra rằng mức hỗ trợ cao hơn chỉ dành cho phụ huynh có con sinh từ năm sau trở đi, trong khi Bộ Tài chính và Hội đồng Ngân sách Quốc gia cảnh báo gánh nặng chi ngân sách.

Bộ Lao động và Các vấn đề Xã hội đề xuất tăng trợ cấp nuôi con thêm 50.000 korun, lên 400.000 korun cho mỗi trẻ. Với trường hợp sinh đôi hoặc sinh nhiều hơn, mức trợ cấp sẽ tăng thêm 100.000 korun, lên 800.000 korun.

“Chúng tôi đề xuất tăng để khoản trợ cấp phản ánh tốt hơn chi phí sinh hoạt và hỗ trợ các gia đình trong giai đoạn chăm sóc con nhỏ,” Bộ trưởng Aleš Juchelka (ANO) nêu khái quát.

Tuy nhiên, mức tăng này chỉ áp dụng cho trẻ sinh từ năm tới. Các tổ chức công đoàn phản đối, yêu cầu mở rộng cho cả những trẻ sinh trước thời điểm đó. “Lập luận của chúng tôi dựa trên thực tế kinh tế mà các gia đình đang phải đối mặt: chi phí nhà ở, nhu yếu phẩm vệ sinh và chăm sóc trẻ tăng như nhau, bất kể trẻ sinh trước hay sau mốc thời gian đề xuất,” phía công đoàn nêu trong văn bản góp ý.

Hội đồng Ngân sách Quốc gia nhắc lại rằng cách tiếp cận chọn lọc tương tự đã bị chỉ trích khi tăng trợ cấp năm 2024, còn đợt điều chỉnh năm 2020 thậm chí bị phụ huynh phản đối bằng kiến nghị, buộc nhà nước phải sửa lại quy định. Việc tăng trợ cấp cho cha mẹ sinh đôi, sinh ba trở lên trong năm nay cũng được áp dụng cả với trẻ sinh trước mốc này. “Chúng tôi dự đoán những đề xuất tương tự sẽ lại xuất hiện trong quá trình xem xét sửa luật lần này,” Hội đồng nhấn mạnh.

Dự đoán đó nhanh chóng trở thành hiện thực. “Không thể coi là công bằng khi ‘trừng phạt’ những đứa trẻ chỉ vì chúng chào đời sớm hơn vài tiếng. Trẻ sinh tháng 12 có nhu cầu hoàn toàn giống trẻ sinh tháng 1, nhưng nhà nước lại hỗ trợ ít hơn hàng chục nghìn korun. Làm như vậy không thể cải thiện tỷ lệ sinh, mà còn dễ khiến các bậc cha mẹ nản lòng,” nghị sĩ Olga Richterová (đảng Cướp biển – Piráti) phát biểu.

Bộ Công Thương thì đề nghị phân biệt rõ giữa trường hợp sinh đôi và sinh ba trở lên. “Với sinh ba và các trường hợp sinh nhiều hơn, có thể dự liệu chi phí y tế, chi phí hỗ trợ trông nom và chi phí vật chất cao hơn đáng kể. Cha mẹ sinh nhiều con cùng lúc cần được hưởng mức trợ cấp tăng thêm theo một hệ số nhất định tùy số trẻ sinh ra,” bộ này nêu.

Bài toán nhân khẩu học và ngân sách

Bộ Tài chính phản đối chủ yếu ở khía cạnh chi ngân sách gia tăng. Theo tính toán, chi phí sẽ tăng thêm khoảng 230 triệu korun trong năm tới và đến các năm 2028, 2029 sẽ tăng thêm lần lượt 1,62 và 2,85 tỷ korun. Bộ Tài chính yêu cầu Bộ Lao động làm rõ nguồn bù đắp khoản chi bổ sung này.

“Trong so sánh quốc tế, Séc có tỷ lệ tham gia thị trường lao động của phụ nữ 25–40 tuổi ở mức thấp. Điều này gắn chặt với thời gian nghỉ nuôi con kéo dài,” Bộ Tài chính lưu ý, đồng thời nhấn mạnh rằng trong bối cảnh dự báo dân số bất lợi với tỷ lệ sinh thấp, việc khuyến khích phụ nữ trẻ tham gia kinh tế là vấn đề then chốt.

“Theo hướng đó, việc tăng trợ cấp như đề xuất có thể càng làm suy yếu động lực quay lại thị trường lao động sớm hơn,” bộ này nhận định, đồng thời cho rằng cần đi kèm các biện pháp khác, chẳng hạn linh hoạt hơn trong cách thức rút và sử dụng trợ cấp.

Dự thảo sửa đổi hiện vẫn trong giai đoạn xử lý ý kiến góp ý, sau đó phải được Chính phủ thông qua và trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Theo Novinky