Từ năm 2021, việc thu hồi lốp xe cũ tại Séc phải do các nhà sản xuất đảm bảo, chủ yếu thông qua các tiệm lốp và xưởng sửa chữa ô tô. Một số điểm thu gom rác cũng tiếp nhận miễn phí loại rác này. Tuy nhiên, tại Séc vẫn có khoảng 20% lốp xe bị vứt ra môi trường tự nhiên, bên đường hoặc tại các trạm nghỉ trên đường cao tốc. Việc dọn dẹp các bãi rác trái phép này khiến các thành phố và đơn vị quản lý đường bộ tốn hàng triệu korun mỗi năm.

Người phát ngôn Bộ Môi trường Veronika Krejčí cho biết: “Các điểm thu gom rác (sběrné dvory) có thể tiếp nhận lốp xe theo chế độ thu hồi của nhà sản xuất, dựa trên hợp đồng với hệ thống tập thể, hoặc như một loại chất thải thông thường. Việc thu gom theo chế độ rác thải thông thường có thể bị thu phí”.

Để khuyến khích người dân mang rác đến xử lý, thành phố Sokolov đã áp dụng việc tiếp nhận miễn phí lốp xe, cũng như thiết bị điện tử và pin. Bất kỳ ai cũng có thể mang đến. “Không bị ràng buộc bởi nơi cư trú trong thành phố, tuy nhiên phải là cá nhân, không phải doanh nghiệp,” người phát ngôn thành phố Michal Švarc cho biết. Nhờ bỏ phí, số lượng bãi rác tự phát trong thành phố và khu vực lân cận đã giảm.

Năm ngoái, người dân đã mang hơn 70 tấn lốp xe cũ đến điểm thu gom tại đây. “Trong một đống như vậy có khoảng 500 đến 700 chiếc lốp, và chỉ trong chưa đầy một tháng. Năm 2023, khi còn thu phí, cả năm người dân mang đến chưa bằng một nửa,” Švarc cho biết.

Việc nộp lốp xe tại điểm thu gom còn cho phép tái sử dụng chúng. Từ hạt cao su tái chế (granulat), người ta sản xuất ví dụ như gạch cao su, thảm lót, vật liệu cách nhiệt, tường chắn tiếng ồn hoặc hỗn hợp dùng cho xây dựng đường.

Khoảng 20% lốp xe vẫn bị vứt ra môi trường

Dù vậy, theo chính quyền địa phương, gần đây vẫn có trường hợp lốp xe bị vứt xuống ao trong công viên thành phố. Cách đây 7 năm, tình hình còn tệ hơn nhiều — chẳng hạn khu vực gần Kraslice từng bị xem như “bãi rác lốp xe”.

Theo số liệu của Bộ Môi trường, tỷ lệ thu hồi lốp xe tại Cộng hòa Séc hiện vượt 80%. Năm 2023, trong tổng số 96.274 tấn lốp được đưa ra thị trường, có 86.884 tấn được thu hồi, tương đương khoảng 84%. Tình hình đã cải thiện rõ rệt sau năm 2021.

Bãi nghỉ cao tốc thường là điểm đổ rác trái phép

Một phần lốp xe vẫn bị vứt bừa bãi, đặc biệt tại các bãi nghỉ trên đường cao tốc. Chỉ trong một đoạn đường 50 km do trung tâm bảo trì tại Bernartice quản lý, nhân viên có thể thu đầy một container rác chỉ trong 10 ngày.

“Ở đây có đủ mọi thứ: phế thải xây dựng, đồ nội thất, linh kiện máy tính. Năm ngoái chúng tôi còn tìm thấy cả nhà vệ sinh gỗ và một bồn sục mới,” người phát ngôn của Cơ quan Đường bộ đường cao tốc Jan Rýdl cho biết. Ngoài ra còn có rác nguy hại như pin cũ từ thiết bị làm vườn, xe điện hoặc xe scooter điện. Lốp xe vẫn là vấn đề kéo dài.

Chi phí dọn dẹp lên tới hàng triệu korun

Việc xử lý các bãi rác trái phép khiến cơ quan quản lý đường bộ tốn hàng trăm nghìn korun. Riêng năm ngoái, các đơn vị đã thu gom khoảng 2.600 tấn rác dọc đường cao tốc — nhiều hơn 500 tấn so với năm 2020.

Các thành phố cũng chịu chi phí lớn. Tại Karlovy Vary, riêng việc dọn dẹp khoảng 424 tấn rác đã tiêu tốn khoảng 5 triệu korun.

Tổ chức tình nguyện “Ukliďme Česko” cũng tham gia dọn rác, thu gom hàng trăm tấn mỗi năm. Theo Bộ Môi trường, hành vi vứt rác sai nơi quy định có thể bị phạt tới 50.000 korun đối với cá nhân. Tuy nhiên, việc xác định thủ phạm rất khó khăn.

Quy định về thu hồi lốp xe

Luật về sản phẩm hết vòng đời có hiệu lực từ ngày 1/1/2021, quy định các nhà sản xuất phải tự chịu trách nhiệm tổ chức thu hồi lốp xe từ người dùng cuối cùng. Danh sách điểm thu hồi được Bộ Môi trường quản lý thông qua hệ thống VISOH2 và bản đồ điểm thu gom. Ngoài ra, hệ thống tập thể ELTMA cũng vận hành bản đồ riêng về các điểm thu hồi.

(Theo ČT24)