Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga không chỉ tạo khuôn khổ hợp tác mới cho hai bên, mà còn ghi dấu vai trò chủ động, trách nhiệm và thực chất của Việt Nam.

Trả lời báo chí sau hội nghị được tổ chức tại Kazan (Nga), Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ  Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng từ ngày 16 đến 18-6 đã thành công tốt đẹp, để lại dấu ấn trên cả bình diện đa phương và song phương.

Chuyến đi, theo Bộ trưởng, cho thấy vai trò đóng góp tích cực của Việt Nam trong việc nâng cao vị thế, vai trò trung tâm của ASEAN ở khu vực, đồng thời khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa và sự chủ động của Việt Nam trong ASEAN.

Ba kết quả nổi bật từ Kazan
Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, kết quả đầu tiên và có ý nghĩa nền tảng là hội nghị khẳng định sức sống, vị trí và ý nghĩa chiến lược của quan hệ ASEAN - Nga.

Sự tham dự trực tiếp của hầu hết lãnh đạo ASEAN và Tổng thống Nga Vladimir Putin cho thấy hai bên rất coi trọng mối quan hệ này, xem đây là một kênh hợp tác chủ chốt để thúc đẩy đối thoại, củng cố lòng tin chiến lược và đóng góp cho hòa bình, ổn định, phát triển ở cả hai khu vực.

Hội nghị cũng xác lập khuôn khổ và định hướng chiến lược cho quan hệ ASEAN - Nga trong giai đoạn mới, đặc biệt là tạo bước chuyển về chất trong hợp tác hai bên.

Tuyên bố chung Kazan 2026 đã định hình khuôn khổ chiến lược và các nguyên tắc lớn cho hợp tác hai bên, trong khi Kế hoạch hành động ASEAN - Nga giai đoạn 2026 - 2030 cụ thể hóa các định hướng với các lĩnh vực ưu tiên, giải pháp và cơ chế triển khai.

Đáng chú ý, tuyên bố chung về hợp tác năng lượng đã đưa năng lượng thành một trụ cột hợp tác mới, vừa đáp ứng yêu cầu cấp bách về an ninh năng lượng hiện nay, vừa phục vụ nhu cầu hợp tác dài hạn của hai bên.

Điểm mới là lần đầu lãnh đạo ASEAN và Nga có phiên trao đổi riêng về hội nhập Á - Âu. Các đề xuất về kết nối ASEAN với Liên minh Kinh tế Á - Âu, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, Trung Á và các hành lang vận tải Á - Âu cho thấy hợp tác hai bên đang chuyển mạnh theo hướng thực chất, có trọng tâm và cơ chế triển khai rõ ràng hơn.

Thông điệp và các đề xuất của Việt Nam
Về đóng góp của Việt Nam, Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định đoàn Việt Nam do Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu thể hiện rõ vai trò của một thành viên ASEAN chủ động, trách nhiệm và là Đối tác chiến lược toàn diện, tin cậy hàng đầu của Nga tại khu vực.

Trong đó, Việt Nam đã cho thấy sự chủ động và tích cực đóng góp nhiều hơn vào kiến tạo môi trường chiến lược ổn định, cân bằng và bền vững hơn.

Trong các phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chia sẻ những đánh giá sâu sắc, khách quan của Việt Nam về tình hình khu vực, quốc tế và những vấn đề ASEAN và Nga cần cùng nhau xử lý.

Người đứng đầu Chính phủ cũng phát đi thông điệp về một Việt Nam luôn đề cao đối thoại, hợp tác, xây dựng lòng tin, giải quyết hòa bình các tranh chấp, tuân thủ luật pháp quốc tế; nhấn mạnh những nguyên tắc, giá trị cốt lõi này phải trở thành phương thức ứng xử chung giữa các quốc gia. Thông điệp đó được lãnh đạo các nước đánh giá rất cao.

Một đóng góp nổi bật khác là việc Việt Nam đã góp phần quan trọng vào việc tái định vị quan hệ ASEAN - Nga chiến lược hơn, tự cường hơn, thực chất hơn và bám sát hơn quan tâm của cả hai bên.

Các đề xuất của Việt Nam nhằm thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga được các nước tham dự hội nghị hết sức ủng hộ, đặc biệt sáng kiến thúc đẩy hợp tác ASEAN - Nga về năng lượng. Cùng với đó là các biện pháp tăng cường liên kết Á - Âu giúp gia tăng giá trị và gắn kết lợi ích thực tế giữa ASEAN và Nga.

Việt Nam cũng công bố đăng cai Hội nghị cấp cao các nhà ngoại giao trẻ ASEAN - Nga năm 2027, thể hiện sự quan tâm lớn tới thế hệ kế cận, qua đó giúp tăng cường và vun đắp lòng tin, gắn kết hơn nữa hai khu vực.

Ở nhóm đề xuất cụ thể, Thủ tướng nêu các hướng đi như đối thoại doanh nghiệp ASEAN - Liên minh Kinh tế Á - Âu, nền tảng trực tuyến kết nối doanh nghiệp, hành lang vận tải đa phương thức, bản đồ số logistics, thuận lợi hóa thương mại.

Các đề xuất về hợp tác chuỗi cung ứng nông nghiệp thích ứng, thiết lập cơ chế ưu tiên cung ứng phân bón, nguyên liệu thức ăn chăn nuôi và công nghệ nông nghiệp cũng nhằm hỗ trợ ngành nông nghiệp ASEAN và Việt Nam tăng khả năng chống chịu và phát triển ổn định hơn.

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, những đề xuất trên thể hiện đóng góp của Việt Nam trong góp phần chuyển hóa các tiềm năng hợp tác thành những lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp hai bên.

Thông qua hội nghị lần này, có thể nói chúng ta tự tin sẵn sàng đóng vai trò cầu nối, góp phần thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư giữa ASEAN với Liên bang Nga trong thời gian tới. Qua đó biến tiềm năng thành dự án cụ thể, biến kết nối thành cơ hội kinh doanh, và biến lòng tin thành động lực tăng trưởng mới, đóng góp hơn nữa thúc đẩy quan hệ hai bên phát triển toàn diện và thực chất.

6 định hướng lớn trong giai đoạn mới
Bên cạnh chương trình đa phương, Thủ tướng và đoàn Việt Nam đã dành nhiều thời gian cho các hoạt động song phương, trao đổi với phía Nga về các phương hướng, biện pháp cụ thể để triển khai thực hiện các thỏa thuận cấp cao.

Trong đó, điểm nhấn song phương là cuộc gặp giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết phía Nga dành cho đoàn Việt Nam sự đón tiếp đặc biệt, trong đó Tổng thống Putin dành thời gian dài trao đổi với Thủ tướng, thể hiện sự coi trọng của Nga đối với Việt Nam và ASEAN.

6 định hướng lớn nhằm phát triển quan hệ Việt Nam - Nga trong giai đoạn mới đã được hai bên khẳng định trong cuộc gặp. Trong đó đầu tiên là lấy quan hệ tin cậy chính trị làm nền tảng, kế đến xem hợp tác quốc phòng - an ninh là trụ cột chiến lược.

Hai lãnh đạo cũng xác định hợp tác năng lượng, dầu khí và điện hạt nhân là đột phá chiến lược và sẽ tận dụng tối đa các tiềm năng để tăng cường hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư.

Bên cạnh đó, hai nước sẽ thúc đẩy hợp tác hiệu quả về khai khoáng, đóng tàu, hiện đại hóa đường sắt, kết nối các tuyến vận tải, đồng thời củng cố hợp tác khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo.

"Hai nhà lãnh đạo đều thống nhất quan hệ Việt - Nga đang đi đúng hướng và có những kết quả nổi bật", Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định.

Trong đó, năng lượng tiếp tục là điểm sáng. Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 được đánh giá là biểu tượng mới của quan hệ Việt - Nga, đặt nền móng cho phát triển ngành hạt nhân của Việt Nam.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cũng cho biết hai bên "đã đạt các thỏa thuận quan trọng trong lĩnh vực thăm dò, khai thác dầu khí tại Việt Nam và Nga, đang đàm phán tích cực để nghiên cứu khả năng mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới như năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, thương mại dầu khí, LNG, xây dựng hạ tầng dự trữ năng lượng tại Việt Nam".

Hai bên nhất trí triển khai tích cực và hiệu quả những cơ chế, thỏa thuận đã có trong các lĩnh vực chính trị, quốc phòng - an ninh, năng lượng - dầu khí, điện hạt nhân và các lĩnh vực khác.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Nga Vladimir Putin đều nhất trí cao cần coi đây là cơ sở quan trọng để định hướng và giám sát tổng thể việc triển khai các hoạt động và dự án hợp tác song phương, kịp thời giải quyết các vướng mắc nhằm đưa quan hệ phát triển thực chất, hiệu quả.

Một điểm đáng chú ý, theo ông Lê Hoài Trung, là dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng và các lãnh đạo cấp cao của Việt Nam, "nhiều vướng mắc và điểm nghẽn trong quan hệ đã được giải quyết và khơi thông, tạo điều kiện thuận lợi để hai bên tiếp tục triển khai các dự án hợp tác, đặc biệt trong các lĩnh vực trọng điểm, tạo đà cho hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Nga".

"Chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng rằng, với sự đồng thuận, phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, nhận thức chung giữa lãnh đạo cấp cao hai nước sẽ được cụ thể hóa và triển khai hiệu quả, đưa quan hệ ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp hai bên", Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định.

Thep Tuoitre