Nắng mưa thất thường, cúm gia tăng, có nên ăn nhiều cháo tía tô giải cảm?

Tía tô thường được dùng trong Y học cổ truyền khi cảm mạo phong hàn, nhưng không phải ai bị cảm cũng phù hợp ăn cháo tía tô. Người sốt cao, họng đỏ đau hoặc ra nhiều mồ hôi cần thận trọng, bởi món ăn này không thay thế việc khám và điều trị cúm.

Lá tía tô thường được dùng trong trường hợp cảm mạo phong hàn

Bác sĩ CKI Bùi Thị Yến Nhi - Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3 - cho hay tía tô (Perilla frutescens) là loại rau gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt và cũng được sử dụng làm vị thuốc trong Y học cổ truyền.

Theo lý luận Y học cổ truyền, tía tô thường được dùng trong trường hợp cảm mạo phong hàn, biểu hiện như sợ lạnh, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, đau đầu, ho nhẹ, ít hoặc không ra mồ hôi. Khi kèm đầy bụng, buồn nôn hoặc ăn uống kém, tía tô cũng được sử dụng theo hướng hành khí, hòa Vị.

Một cách sử dụng đơn giản là nấu cháo tía tô. Có thể chuẩn bị khoảng 30gam gạo tẻ, 8gam lá tía tô tươi, 3 lát gừng, 3 củ hành nhỏ, một ít muối và lượng nước vừa đủ.

Gạo vo sạch, nấu nhừ thành cháo. Tía tô rửa sạch, thái nhỏ; hành thái nhỏ; gừng thái sợi. Khi cháo chín, cho gừng vào nấu thêm vài phút, sau đó tắt bếp rồi cho hành và tía tô vào, khuấy đều và nêm nhạt vừa ăn.

Cháo nên dùng khi còn ấm nóng. Không cần đun tía tô lâu vì các thành phần tạo mùi thơm của lá dễ bay hơi khi gia nhiệt kéo dài.

Tía tô cũng có thể được hãm cùng vài lát gừng thành thức uống ấm.

Tuy nhiên, không nên xem nước tía tô là thức uống có tác dụng giải độc, giảm cân hoặc phòng bệnh khi có bằng chứng phù hợp.

Với lượng sử dụng như rau gia vị trong bữa ăn, tía tô đã có lịch sử sử dụng lâu đời tại nhiều nước châu Á. Nhưng sử dụng như một vị thuốc, dùng lượng lớn hoặc kéo dài lại là vấn đề khác.

Hiện dữ liệu lâm sàng về độ an toàn của việc dùng lá tía tô liều cao trong thời gian dài ở người còn hạn chế. Vì vậy, không nên tự uống nước sắc, nước ép hoặc các chế phẩm tía tô đậm đặc liên tục nhiều tuần, nhiều tháng với mục đích phòng hoặc điều trị bệnh.

Người từng có phản ứng dị ứng với tía tô hoặc các sản phẩm từ tía tô cần tránh sử dụng. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, trẻ nhỏ, người có bệnh gan thận hoặc đang sử dụng thuốc điều trị không nhất thiết phải kiêng tía tô khi dùng như một loại rau thông thường, nhưng cần thận trọng nếu muốn sử dụng với lượng lớn, kéo dài hoặc dưới dạng chế phẩm cô đặc vì dữ liệu an toàn và tương tác thuốc ở các nhóm này hiện chưa đầy đủ.

Theo Y học cổ truyền, tía tô có tính ôn và chủ yếu phù hợp với cảm mạo phong hàn. Người đang sốt cao, khát nhiều, họng đỏ đau rõ, ra nhiều mồ hôi hoặc có dấu hiệu mất nước không nên tự dùng nhiều tía tô, gừng và hành với mục đích làm ra thêm mồ hôi.

Các nghiên cứu hiện đại đã khảo sát nhiều thành phần và hoạt tính sinh học của tía tô nhưng phần lớn bằng chứng vẫn ở mức tiền lâm sàng. Hiện chưa đủ cơ sở để khẳng định việc sử dụng riêng lá tía tô có thể điều trị cảm lạnh hoặc cúm.

Các bước chăm sóc đúng cho người mắc cúm

Các bác sĩ Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3 cần xác định người bệnh có nằm trong nhóm nguy cơ cao không cụ thể như: người lớn tuổi từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ có thai, người mắc nhiều bệnh lý nền… cần phải sớm gặp bác sĩ khi xuất hiện các triệu chứng cảm cúm để được thăm khám và điều trị sớm trong 48 giờ đầu.

Bên cạnh đó cần chăm sóc người lớn mắc cảm cúm theo quy trình sau:

Bước 1: Nghỉ ngơi, không cố "toát mồ hôi". Tuân thủ nguyên tắc nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc, tránh lao động nặng, tránh tập thể dục cường độ cao.

Bước 2: Bù đủ nước, ống đủ nước, uống từng lượng nhỏ thường xuyên, không ép uống nước quá mức từ nước lọc, canh/ súp, dung dịch điện giải (khi cần). Bên cạnh đó, cần quan sát lượng nước tiểu và màu sắc nước tiểu thường xuyên (đặc biệt đối tượng suy tim, suy thận, người cao tuổi).

Bước 3: Kiểm soát sốt và tình trạng đau nhức xương khớp (nếu có). Nguyên tắc nếu sốt cao trên 38.5 độ C kèm đau đầu, đau nhứ c xương khớp gây khó chịu thì có thể sử dụng hạ sốt, giảm đau phù hợp, có thể sử dụng Paracetamol với liều phù hợp độ tuổi và các liều cách nhau ít nhất 4-6 giờ.

Bước 4: Cách ly và phòng lây nhiễm trong gia đình. Người bệnh nên: ở nhà khi đang bệnh, hạn chế tiếp xúc gần, đeo khẩu trang khi phải tiếp xúc, thông khí phòng, rửa tay thường xuyên, không dùng chung khăn, ly, dụng cụ cá nhân.

Có thể trở lại sinh hoạt bình thường khi triệu chứng đã cải thiện tổng thể và hết sốt ít nhất 24 giờ mà không dùng thuốc hạ sốt.

Bước 5: Khám hoặc đi cấp cứu ngay nếu có khó thở, hụt hơi, đau hoặc đè nặng ngực, tím tái, lú lẫn, khó đánh thức, co giật, chóng mặt nhiều hoặc đi không vững, không tiểu, tiểu rất ít, yếu cơ hoặc đau cơ dữ dội, tình trạng bệnh nền xấu đi, sốt hoặc ho đã giảm nhưng sau đó quay lại và nặng hơn.

(Theo Tuổi Trẻ)