Từ khi chiến tranh tại Ukraine bắt đầu, CH Séc từ lâu được xem là quốc gia tiếp nhận nhiều người tị nạn nhất trong Liên minh châu Âu nếu tính theo đầu người. Theo Bộ Nội vụ, năng lực tiếp nhận trong nước đã ở mức giới hạn, tuy nhiên tình hình hiện vẫn được kiểm soát ổn định. 

Hiện tại có 400.000 người tị nạn Ukraine đang ở Séc, trong đó số nam thanh niên ngày càng tăng. Nguyên nhân là do Ukraine vào mùa hè năm ngoái đã nới lỏng điều kiện cho phép họ rời khỏi đất nước.

“Xu hướng nam thanh niên đến vẫn tiếp diễn, nhưng với cường độ thấp hơn đáng kể,” người phát ngôn Bộ Nội vụ Hana Malá cho biết. Vào cuối tháng 8 năm ngoái, chính phủ Ukraine đã cho phép cả nam giới từ 18 đến 22 tuổi được rời khỏi đất nước. Những người này không thuộc diện nghĩa vụ quân sự của Ukraine, vì nghĩa vụ này bắt đầu từ 25 tuổi.

Quyết định này đã khiến số người tị nạn tăng với tốc độ gấp đôi. Vào mùa thu năm ngoái, số nam thanh niên đến Séc có thời điểm vượt quá 1.000 người mỗi tuần, còn hiện nay con số này chỉ ở mức vài trăm người mỗi tuần. Tổng số người tị nạn tại Séc, được bộ cập nhật hằng ngày, hiện đã đạt 400.083 người.

Dòng thời gian kể từ khi chiến tranh bắt đầu cho thấy số lượng người tị nạn đã thay đổi như thế nào theo từng giai đoạn. Có thể thấy rõ sự sụt giảm hằng năm vào tháng Tư, tuy nhiên điều này là do những người có nhu cầu phải nộp đơn xin gia hạn quy chế bảo hộ tạm thời trước cuối tháng 3. Nhờ đó, trong tháng tiếp theo, nhà nước biết chính xác ai muốn tiếp tục ở lại Séc và ai không còn nhu cầu, và nhiều khả năng cũng không còn ở trong nước nữa.

“Hiện tại tình hình tiếp nhận người tị nạn đã ổn định, tuy nhiên về lâu dài, năng lực tiếp nhận đang ở mức giới hạn. Nếu có thêm số lượng lớn người tị nạn đến, khả năng tiếp nhận sẽ bị vượt quá đáng kể,” bà Malá cho biết.

Nếu tính số người tị nạn theo tỷ lệ trên một nghìn dân, theo dữ liệu mới nhất của Eurostat, Séc hiện đứng đầu châu Âu với 35,99. Ở Ba Lan, con số này là 26,54, tại Đức 14,85 và ở Pháp chỉ 0,77.

Năm ngoái, lần đầu tiên người tị nạn tại Séc được phép xin cấp quyền cư trú dài hạn đặc biệt dành cho những người tự túc về kinh tế. Nếu đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt, ví dụ như thu nhập thô ít nhất 440.000 korun mỗi năm, họ có thể nhận loại quyền cư trú mới này, cho phép sống tại Séc trong 5 năm và có thể nộp đơn xin vĩnh trú.

Như vậy, họ không còn phải phụ thuộc vào chế độ bảo hộ tạm thời do Liên minh châu Âu cung cấp. Chế độ này chỉ gia hạn một năm mỗi lần, và không rõ sẽ tiếp tục ra sao nếu có đình chiến hoặc hòa bình tại Ukraine.

Chính phủ của Andrej Babiš (ANO) đã tiếp nối chính sách của chính phủ tiền nhiệm của Petr Fiala (ODS), và năm nay người tị nạn sẽ lại có thể xin loại quyền cư trú này. Năm ngoái có khoảng 16.000 người được chấp thuận.

Ngược lại, chính phủ hiện nay không tiếp tục việc công bố định kỳ thống kê về lợi ích và chi phí liên quan đến người tị nạn như chính phủ trước. Số liệu công bố gần nhất là của quý ba năm trước, theo đó người tị nạn Ukraine mang lại lợi ích cho nhà nước là 4,3 tỷ korun.

Tuy nhiên, Thủ tướng Babiš đã gọi số liệu của bộ theo cách tính của chính phủ trước là “hausnummer” – con số bịa đặt. Bộ trưởng Nội vụ Lubomír Metnar (ANO) cũng chỉ trích rằng khoản thu chỉ tính ước lượng thuế tiêu thụ mà người tị nạn đóng.

“Chúng tôi sẽ làm thống kê minh bạch. Người dân muốn biết, chúng tôi sẽ cung cấp,” ông Babiš tuyên bố vào tháng 1. Cho đến nay, Bộ Lao động chỉ công bố chi phí cho trợ cấp nhân đạo dành cho người tị nạn cần hỗ trợ, năm ngoái là 8,82 tỷ korun.

Tuy nhiên, còn có các số liệu khác chứng minh rằng Séc đã có lợi nhờ người tị nạn. Ví dụ, Công ty Bảo hiểm y tế Tổng hợp (VZP) năm ngoái thu được từ người Ukraina nhiều hơn 5,3 tỷ korun so với chi trả. Các nhà tuyển dụng cũng nhiều lần cho biết rằng hiện nay họ không thể thiếu lao động Ukraine. Tổng cộng, theo dữ liệu mới nhất, tại Séc có hơn 612.000 người Ukraine, bao gồm cả người tị nạn và những người đã sống tại Séc trước khi Nga tấn công vào năm 2022.

(Theo Novinky)