Bộ Lao động và xã hội Séc cho biết hiện có ba phương án khả thi nhằm giải quyết chế độ hưu trí dành cho lao động làm việc trong môi trường độc hại hoặc nghề nghiệp nặng nhọc. Theo đó, người lao động có thể được nghỉ hưu sớm do nhà nước chi trả, hoặc doanh nghiệp bắt buộc phải đóng thêm tiền tiết kiệm hưu trí cho họ, hoặc tiếp tục duy trì mô hình kết hợp như hiện nay: một bộ phận được nghỉ hưu sớm, bộ phận khác nhận khoản đóng góp tiết kiệm từ người sử dụng lao động.

Theo các tài liệu chuẩn bị cho cuộc họp ba bên giữa chính phủ, công đoàn và chủ lao động mà hãng thông tấn ČTK tiếp cận được, trong cả ba phương án, phạm vi người lao động được hưởng chế độ ưu đãi sẽ được mở rộng so với hiện nay.

Tài liệu cũng cho thấy mức đóng bảo hiểm bổ sung thêm 5% từ phía doanh nghiệp sẽ không đủ để bù đắp chi phí lương hưu trong dài hạn, và mức đóng thực tế cần phải cao hơn đáng kể.

“Dù người sử dụng lao động có nghĩa vụ từng bước tăng mức đóng bảo hiểm thêm tới 5%, biện pháp này về lâu dài vẫn sẽ tạo áp lực lên ngân sách nhà nước”, nhóm soạn thảo nhận định.

Liên minh cầm quyền gồm các đảng ANO 2011, SPD và Motoristé sobě trong chương trình hành động cam kết giữ tuổi nghỉ hưu ở mức 65 và điều chỉnh chính sách dành cho các ngành nghề nặng nhọc. Nội dung này dự kiến được đưa ra thảo luận tại cuộc họp ba bên hồi tháng 3, nhưng sau đó chính phủ đã rút khỏi chương trình nghị sự. Bộ Lao động hiện muốn tiếp tục thảo luận với đại diện công đoàn và giới chủ vào thứ Hai tới.

Hiện nay, quyền nghỉ hưu sớm áp dụng cho người lao động thuộc nhóm nghề nguy hiểm cấp độ 4, lực lượng cứu hộ y tế và lính cứu hỏa doanh nghiệp sau khi hoàn thành 2.200 ca làm việc trong môi trường độc hại. Với các trường hợp này, doanh nghiệp phải đóng thêm 5% bảo hiểm xã hội.

Đối với lao động thuộc nhóm nguy cơ cấp độ 3, những người làm việc trong môi trường lạnh, nóng, chịu tải trọng thể chất lớn hoặc rung lắc ít nhất ba ca mỗi tháng, từ năm nay doanh nghiệp phải đóng thêm 4% tiền lương làm khoản tiết kiệm hưu trí cho họ.

Hiện chế độ nghỉ hưu sớm áp dụng cho khoảng 13.000 vị trí thuộc nhóm nguy cơ cấp độ 4, vài nghìn nhân viên cứu hộ và khoảng 3.000 lính cứu hỏa doanh nghiệp. Trong khi đó, chế độ đóng góp tiết kiệm bắt buộc hiện liên quan tới khoảng 116.000 vị trí thuộc nhóm cấp độ 3. Tổng cộng, hai nhóm nghề cấp độ 3 và 4 hiện có khoảng 509.000 vị trí việc làm.

Theo phương án thứ nhất, chế độ tiết kiệm bắt buộc sẽ bị bãi bỏ và người lao động thuộc nhóm cấp độ 3 cũng được nghỉ hưu sớm, đồng thời số lượng đối tượng thụ hưởng sẽ được mở rộng.

Phương án thứ hai giữ nguyên mô hình hiện nay: nhóm cấp độ 4 tiếp tục được nghỉ hưu sớm, còn doanh nghiệp sẽ phải đóng góp tiết kiệm hưu trí cho phạm vi lớn hơn của nhóm cấp độ 3.

Ở phương án thứ ba, toàn bộ người lao động trong các ngành nghề nặng nhọc sẽ được áp dụng cơ chế tiết kiệm bắt buộc do doanh nghiệp đóng góp.

Theo tính toán của Bộ Lao động, mức đóng bổ sung 5% hiện nay chỉ đủ bù đắp chi phí hưu trí bổ sung đối với người lao động làm nghề nặng nhọc trung bình khoảng 7 năm. Nếu thời gian làm việc trong môi trường nguy hiểm vượt quá 10 năm, khoản đóng này chỉ đủ chi trả khoảng một phần ba chi phí phát sinh.

Đối với những người mới bắt đầu làm việc trong môi trường độc hại, nguồn thu từ mức đóng 5% sẽ vượt chi phí trong trường hợp thời gian làm nghề nặng nhọc trung bình không quá 8 năm. Nếu thời gian làm việc kéo dài tới 12 năm, khoản đóng này chỉ đủ trang trải khoảng 80% chi phí. Với trường hợp làm nghề nguy hiểm trên 20 năm, tỷ lệ bù đắp giảm xuống còn khoảng một nửa.

Bộ Lao động nhấn mạnh: “Nếu các giả định phản ánh đúng thực tế mức độ phơi nhiễm rủi ro của người lao động trong các vị trí nguy hiểm, thì mức đóng bảo hiểm để bù đắp toàn bộ chi phí chắc chắn phải cao hơn đáng kể so với mức 5% hiện tại.”

Dự thảo sửa đổi luật dự kiến có hiệu lực từ năm 2028. Bộ Lao động sẽ hoàn thiện dự luật trong năm nay. Chính phủ dự kiến phê duyệt vào tháng 1/2027, sau đó văn bản sẽ được trình lên Quốc hội và Tổng thống xem xét. Theo đánh giá của bộ này, tiến độ ban hành luật vẫn có thể bảo đảm ngay cả trong trường hợp dự luật bị Thượng viện hoặc nguyên thủ quốc gia trả lại để xem xét thêm.

Nguồn ČTK