Nhiều cựu quản lý của Quỹ Bảo hiểm Y tế thuộc Bộ Nội vụ CH Séc (ZPMV) được đảm bảo những khoản chi hậu hĩnh sau khi rời chức, trong đó cựu giám đốc điều hành Otakar Smolík nhận gói lớn nhất lên tới 23,4 triệu korun, còn cựu trưởng phòng nhân sự Lýdie Jaroměřská gần 21 triệu korun. Vụ việc xảy ra trong bối cảnh quỹ này đã thua lỗ suốt nhiều năm và hiện bị hội đồng giám sát cùng Bộ Tài chính kiểm tra.

Thông tin do Radiožurnál thu thập theo luật tự do tiếp cận thông tin cho thấy khoản 6 triệu korun từng được chi cho cựu tổng giám đốc ZPMV David Kostka - điều đã được đài này đưa tin hôm thứ Hai - hoàn toàn không phải trường hợp cá biệt. Trái lại, đây chỉ là một phần trong loạt hợp đồng với điều kiện đặc biệt có lợi dành cho các lãnh đạo cấp cao của quỹ.

Đáng chú ý, mức chi này vượt xa mặt bằng chung của các quỹ bảo hiểm y tế lớn khác tại CH Séc. Chẳng hạn, cựu giám đốc VZP Zdeněk Kabátek nhận trợ cấp thôi việc thấp hơn ông Smolík tới 20 triệu korun.

Cựu giám đốc điều hành được nhận 23,4 triệu korun
Theo tài liệu ZPMV cung cấp cho tòa soạn, cựu giám đốc điều hành Otakar Smolík được hưởng khoản trợ cấp thôi việc tương đương 12 lần mức lương trung bình hằng tháng, tức 11.782.137 korun, đồng thời được hưởng khoản bồi thường theo điều khoản không cạnh tranh với giá trị tương đương.

“Giám đốc điều hành ZPMV Otakar Smolík có quyền nhận trợ cấp thôi việc ở mức gấp 12 lần mức lương trung bình tháng, tức 11.782.137 Kč, và có quyền hưởng điều khoản không cạnh tranh với số tiền tương tự,” ZPMV cho biết.

Với cách tính này, mức thu nhập hàng tháng của ông Smolík phải vào khoảng gần 1 triệu korun. Con số này thậm chí cao hơn khoảng một phần ba so với thu nhập hằng tháng của Tổng thống CH Séc. Theo luật, tổng thu nhập của nguyên thủ quốc gia là 633.000 korun, bao gồm cả các khoản bù đắp chi phí đại diện. Trong khi đó, Thủ tướng chỉ nhận 348.000 korun, kể cả các khoản phụ cấp - tương đương khoảng một phần ba mức của ông Smolík.

Cựu trưởng phòng nhân sự nhận gần 21 triệu korun
Cựu trưởng phòng nhân sự Lýdie Jaroměřská, người rời ZPMV từ năm ngoái, cũng được hưởng điều kiện gần tương tự. Theo hợp đồng, bà có quyền nhận 10,5 triệu korun tiền thôi việc cùng một điều khoản không cạnh tranh kéo dài một năm với giá trị tương đương, nâng tổng số tiền gần chạm mốc 21 triệu korun.

Chính cựu tổng giám đốc David Kostka là người ký các hợp đồng này cho cấp dưới, dù ông biết rõ tình hình tài chính của quỹ đang trong trạng thái thâm hụt. Tuy nhiên, khi được Radiožurnál liên hệ, ông Kostka từ chối bình luận.

“Tôi sẽ không cung cấp bất kỳ thông tin nào về việc này,” ông nói, trước khi kết thúc cuộc gọi sau câu hỏi về các điều khoản không cạnh tranh: “Hãy liên hệ với người phát ngôn của quỹ, tôi không còn liên quan gì đến quỹ nữa.”

Cả ông Smolík và bà Jaroměřská cũng không phản hồi yêu cầu giải thích từ báo chí.

Đáng chú ý, bà Jaroměřská đã bắt đầu làm phó giám đốc phụ trách nhân sự tại Bệnh viện Đại học Tổng hợp Praha (VFN) từ vài tháng trước. Bà đến nay chưa giải thích liệu việc nhận chức vụ mới này có vi phạm điều khoản hợp đồng hay không. Theo trang Aktuálně.cz, đến cuối năm ngoái bà vẫn còn giữ vị trí giám đốc khối nhân sự tại ZPMV.

Giám đốc VFN Ján Dudra từ chối bình luận vụ việc “vì tôn trọng đời tư và các vấn đề cá nhân”. Ông chỉ cho biết: “Bà kỹ sư Jaroměřská được lựa chọn thông qua một quy trình tuyển chọn nội bộ.”

Không chỉ lãnh đạo cấp cao, thư ký và cố vấn cũng nhận hàng triệu korun
Tính đến năm ngoái, có 6 người tại ZPMV được hưởng điều khoản không cạnh tranh trong thời hạn một năm, trong đó có cả tổng giám đốc David Kostka. Tuy nhiên, theo các tài liệu mà quỹ cung cấp theo luật thông tin, chính ông Kostka lại là người có mức hưởng thấp nhất trong nhóm này.

Ví dụ, bà Martina Brzobohatá - trưởng ban thư ký của ông Kostka - có quyền nhận 9,3 triệu korun. Bà đã rời vị trí từ mùa hè năm ngoái và từ chối bình luận do bị ràng buộc bởi điều khoản bảo mật trong hợp đồng. Trong nhóm được hưởng điều khoản một năm, đây là mức cao thứ ba.

Một trường hợp khác là bà Edita Vágnerová, cố vấn của giám đốc điều hành Smolík, người từ tháng 1 phụ trách khối nhân sự và nay đã nghỉ hưu. Bà có quyền nhận 6 triệu korun. Bà Vágnerová cho biết trong hơn 20 năm làm việc tại quỹ, bà từng trải qua nhiều vị trí quản lý, song không bình luận về số tiền cụ thể và viện dẫn các quy định nội bộ.

Mức chi cao kỷ lục so với các quỹ bảo hiểm lớn khác
So với VZP - quỹ bảo hiểm y tế quản lý số người tham gia cao gấp 5 lần ZPMV - các khoản chi tại ZPMV được xem là ở mức kỷ lục.

Chẳng hạn, cựu giám đốc VZP Zdeněk Kabátek chỉ nhận 2,8 triệu korun tiền thôi việc. Ông này, cũng như các quản lý khác của VZP, không có điều khoản không cạnh tranh kéo dài một năm.

“Không có bất kỳ nhân viên nào của VZP có điều khoản không cạnh tranh như vậy trong hợp đồng lao động,” người phát ngôn Viktorie Plívová cho biết.

Trong khi đó, tại Quỹ Bảo hiểm Y tế Công nghiệp Séc, tổng giám đốc Vladimír Matta có điều khoản không cạnh tranh một năm, nhưng lại không có quyền hưởng trợ cấp thôi việc.

Bộ Tài chính và hội đồng giám sát cùng vào cuộc
Việc chi trả các khoản này hiện đang bị cả hội đồng giám sát của ZPMV và Bộ Tài chính kiểm tra. Thông tin này được Chủ tịch hội đồng quản trị ZPMV kiêm Tổng giám đốc Cảnh sát CH Séc Martin Vondrášek xác nhận với Radiožurnál.

Ông Slavomír Bell, Chủ tịch hội đồng giám sát và Giám đốc Dịch vụ Hàng không Cảnh sát CH Séc, cho biết: “Hiện tại chúng tôi đã yêu cầu Quỹ Bảo hiểm Y tế thuộc Bộ Nội vụ cung cấp các tài liệu liên quan. Sau đó, chúng tôi sẽ đánh giá và trên cơ sở kết luận trình lên hội đồng quản trị tại kỳ họp tới, sẽ đề xuất các biện pháp tiếp theo.”

Theo ông Bell, các kết quả đầu tiên được kỳ vọng sẽ có vào mùa thu.

Ông Vondrášek cho biết hội đồng quản trị chỉ giám sát tổng giám đốc, chứ không nắm được chi tiết hợp đồng của cấp dưới. Bản thân ông Kostka cũng không thông báo với hội đồng về những hợp đồng đặc biệt này. Theo các thành viên hội đồng được hỏi, chính người kế nhiệm của ông Kostka là Ondřej Felix - nhậm chức từ tháng 5 năm nay - mới là người báo cáo vấn đề. Một số hợp đồng với các quản lý thậm chí còn được ký từ thời các hội đồng quản trị tiền nhiệm.

“Với cá nhân tôi, điều này hoàn toàn không thể hiểu nổi. Không chỉ xét đến các điều kiện tiền lương mà cựu tổng giám đốc Kostka đã ký với một số nhân viên của quỹ, mà còn xét tới mức độ và thời điểm chi các khoản thưởng đặc biệt - vốn là cơ sở để tính khoản thanh toán khi chấm dứt hợp đồng lao động,” ông Vondrášek đánh giá.

Theo ông, hội đồng quản trị trước đó từng yêu cầu ông Kostka tìm cách tiết kiệm chi phí. Ông Vondrášek cũng nhiều lần chỉ trích cách điều hành yếu kém của ông Kostka và bày tỏ thiếu niềm tin vào các số liệu mà vị này trình lên hội đồng. Năm ngoái, căng thẳng leo thang đến mức ông Vondrášek khởi xướng việc bãi nhiệm ông Kostka, nhưng không giành được đủ đa số trong hội đồng.

Ban lãnh đạo mới hủy điều khoản không cạnh tranh, xóa vị trí của ông Smolík
Sau khi vụ việc bị phanh phui, tân giám đốc Ondřej Felix đã thực hiện một số thay đổi mà hội đồng quản trị đánh giá tích cực. Ông đã điều chỉnh hệ thống trả thưởng, sửa cơ chế điều khoản không cạnh tranh, đồng thời xóa bỏ hoàn toàn vị trí giám đốc điều hành của ông Smolík mà không bổ nhiệm người thay thế.

Người phát ngôn ZPMV Martin Bačkovský cho biết: “Quỹ Bảo hiểm Y tế thuộc Bộ Nội vụ sẽ không còn ký điều khoản không cạnh tranh đối với các vị trí quản lý nữa.”

Theo ông, ban lãnh đạo mới đặt mục tiêu điều hành minh bạch và hiệu quả hơn về tài chính.

Quỹ đã cạn dự trữ, đối mặt nguy cơ chậm thanh toán
Các khoản tiền hàng triệu korun nói trên được chi ra trong bối cảnh ZPMV đã nhiều năm liên tiếp thâm hụt và phải sử dụng tới quỹ dự trữ, theo các báo cáo thường niên. Nguyên nhân chủ yếu là chi phí chăm sóc y tế tăng nhanh trong khi nguồn thu không theo kịp.

Trong dự thảo kế hoạch bảo hiểm y tế năm nay, cựu tổng giám đốc David Kostka từng viết: “Do quỹ đã hoạt động thâm hụt trong nhiều năm liên tiếp và đã dùng hết phần tích lũy từ các năm trước, lần đầu tiên trong lịch sử quỹ có thể phát sinh các khoản nợ quá hạn, ở mức 2.300.000 korun.”

Nếu kịch bản đó xảy ra, ZPMV sẽ phải thanh toán chậm cho các bệnh viện và bác sĩ đối với dịch vụ đã cung cấp. Tuy nhiên, theo xác nhận của Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện Séc và Morava Michal Čarvaš với tòa soạn, tình trạng này hiện vẫn chưa xảy ra.

Ông Vondrášek cho biết các khoản chi nói trên sẽ không làm tăng gánh nặng cho ngân sách năm nay, bởi những quản lý đã rời đi từ năm ngoái đã được nhận một phần tiền từ trước. Bên cạnh đó, chính phủ cũng đang lên kế hoạch bơm thêm 20 tỷ korun vào hệ thống y tế như một biện pháp khẩn cấp nhằm kéo dài thời gian cho các cải cách lớn hơn.

Theo dự báo, ZPMV sẽ có tổng chi khoảng 71 tỷ korun trong năm nay, trong khi nguồn thu thấp hơn khoảng 3 tỷ korun.

Theo Irozhlas