Tình trạng thiếu huyết tương máu đang là vấn đề kéo dài không chỉ tại Cộng hòa Séc mà trên toàn thế giới. Trong bối cảnh đó, một nhóm nghiên cứu của Séc đang phát triển công nghệ có thể tạo ra giải pháp thay thế trong tương lai, dựa trên một loại protein chiết xuất từ hạt cây gai dầu công nghiệp. Dự án hiện vẫn ở giai đoạn tiền lâm sàng, song theo các tác giả, những kết quả thử nghiệm ban đầu cho thấy nhiều tín hiệu đầy hứa hẹn.

Huyết tương máu hiện được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý và tình trạng nghiêm trọng, từ chấn thương nặng, bỏng diện rộng cho đến các bệnh mạn tính. Nguồn huyết tương này hoàn toàn phụ thuộc vào người hiến, đồng nghĩa với việc khả năng cung ứng bị chi phối bởi mức độ sẵn sàng hiến máu, hiến huyết tương của người dân, cũng như hệ thống lấy mẫu, xử lý và phân phối vốn rất phức tạp.

Tìm giải pháp thay thế từ protein trong hạt gai dầu
Việc tìm kiếm giải pháp thay thế hiện là một trong những hướng đi quan trọng của nghiên cứu y sinh hiện đại. Dự án Séc mang tên Plasma for People tập trung vào việc khai thác protein edestin, một hợp chất có trong hạt của cây gai dầu công nghiệp.

Người đứng sau công trình nghiên cứu là Phó giáo sư Irena Šlamborová thuộc Đại học Kỹ thuật Liberec. Sau đó, dự án tiếp tục nhận được hỗ trợ từ doanh nhân kiêm nhà đầu tư Miroslav Mašata, qua đó có thêm điều kiện để phát triển theo hướng ứng dụng thực tế.

Theo nhóm nghiên cứu, protein edestin có thể được xử lý bằng công nghệ để thực hiện chức năng tương tự như albumin, một trong những thành phần chính của huyết tương.

Phó giáo sư Irena Šlamborová cho biết: “Chúng tôi có thể thu được edestin từ hạt cây gai dầu công nghiệp và xử lý nó sao cho có thể hòa tan trong dung dịch sinh lý. Kết quả là một chất mà theo các thử nghiệm tiền lâm sàng đến nay không cho thấy các kháng nguyên của nhóm máu và về mặt tiềm năng không đòi hỏi sự tương thích nhóm máu cụ thể. Nếu các kết quả từ thử nghiệm tiền lâm sàng được xác nhận, đây có thể là một cách mới để giúp đỡ bệnh nhân trong những lĩnh vực mà hiện nay y tế hoàn toàn phụ thuộc vào người hiến huyết tương.”

Đã thử nghiệm trên động vật, kể cả linh trưởng
Theo các tác giả của dự án, công nghệ này đã được thử nghiệm trên các mô hình động vật, trong đó có cả động vật linh trưởng. Tuy nhiên, việc liệu giải pháp này có thể được sử dụng cho con người hay không vẫn sẽ phải chờ kết quả từ các nghiên cứu lâm sàng trong tương lai.

Hiện tại, dự án vẫn đang ở giai đoạn tiền lâm sàng.

Nộp đơn xin bằng sáng chế châu Âu để bảo vệ công nghệ Séc
Một bước tiến quan trọng tiếp theo trong quá trình phát triển là việc nhóm nghiên cứu đã nộp đơn đăng ký bằng sáng chế châu Âu. Hồ sơ này liên quan đến phương pháp tách chiết protein edestin từ hạt gai dầu và quá trình chuyển đổi nó sang dạng tan trong nước.

Theo nhóm thực hiện, bằng sáng chế là điều kiện quan trọng để tiếp tục phát triển công nghệ, đồng thời mở đường cho khả năng ứng dụng trong lĩnh vực y tế trong tương lai.

Nhóm nghiên cứu cũng cho biết việc bảo đảm nguồn lực tài chính cho dự án có sự đóng góp đáng kể từ Miroslava Masaříková, người sáng lập công ty All for Future, đơn vị lâu nay đảm nhiệm vai trò hỗ trợ đầu tư và tài chính cho quá trình phát triển.

Kỳ vọng ứng dụng trong bệnh viện và tình huống khẩn cấp
Nếu công nghệ này chứng minh được hiệu quả trong các thử nghiệm lâm sàng, nó có thể được ứng dụng không chỉ trong bệnh viện mà còn trong các tình huống khẩn cấp hoặc ở những khu vực khó tiếp cận nguồn huyết tương hiến tặng.

Dù vẫn còn ở giai đoạn đầu, dự án của Séc đang được xem là một hướng đi giàu tiềm năng trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc tuyệt đối của y tế vào nguồn huyết tương từ người hiến.

Theo Denik